Η ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ

Η ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ
ΩΣ ΑΝΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ
ΦΡΟΝΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΗΘΟΥΣ

Η φήμη - αυτό το σφαγείο
ΤΑΣΟΥ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗ,
«Ο τυφλός με τον λύχνο», Διαπιστώσεις

του Πρωτ. Βασιλείου Θερμού
Κόρινθος, 1ος αιώνας μ.Χ. Οι χριστιανοί έχουν διαιρεθή σε ομάδες η κάθε μια των οποίων έχει απολυτοποιήσει έναν απόστολο που γνώρισε. Ο Παύλος ονομάζει την συμπεριφορά αυτή σχισματική (Α' Κορ. 1,10-13) και λαμβάνει αφορμή να αναπτύξη την θεολογία των χαρισμάτων και της ενότητος.
Κωνσταντινούπολη-Μικρά Ασία, 11ος αιώνας μ.Χ. Οι πιστοί λόγιοι της αυτοκρατορίας βρίσκονται σε ζωηρή διαφωνία λόγω της προτιμήσεως του καθενός σε διαφορετικόν από τους Τρεις Ιεράρχες. Έχουν σχηματίσει τρεις μερίδες που έχουν λάβει τα αντίστοιχα ονόματα τους. Ο επίσκοπος Ευχαΐτων Ιωάννης Μαυρόπους, δεχόμενος επίσκεψη και των τριών στο όνειρό του, καθιερώνει μετά από σύσταση τους κοινή γιορτή. Ο συναξαριστής αποκαλεί την διαίρεση εκείνη «στάσιν».
Πηγή: "Σύναξη"
Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2006

Ρωσία, 19ος αιώνας μ.Χ. Ο Ντοστογιέφσκυ συλλαμβάνει τον μονόλογο του Μεγάλου Ιεροεξεταστή κατά τον οποίο αυτός λέγει: «Δεν υπάρχει πιο ακατάπαυστη και πιο βασανιστική φροντίδα για τον άνθρωπο, όταν μένει ελεύθερος, παρά πως να βρει όσο γίνεται γρηγορότερα κάποιον να προσκυνάει... Γι’ αυτή την ανάγκη της γενικής λατρείας εξολοθρεύουν ο ένας τον άλλον με το σπαθί».

Η ανωριμότητα της εξιδανικεύσεως
Τα τρία αυτά περιστατικά, ακροβολισμένα καθώς είναι σε συμμετρικές ιστορικές στιγμές, καταδεικνύουν με ενάργεια ένα διαχρονικό πρόβλημα που υποσκάπτει για σοβαρό αριθμό πιστών την βίωση της αλήθειας της Εκκλησίας. Κοινό χαρακτηριστικό αυτών των ανώριμων συμπεριφορών φαίνεται να αποτελή η εξιδανίκευση και νοσηρή προσκόλληση προς μορφές που είτε καθιερώθηκαν ως άγιοι κατά το παρελθόν είτε εμφανίζουν αγία βιοτή στο παρόν. Η νοσηρή προσκόλληση βέβαια δεν περιμένει σημεία αγιότητος για να εκδηλωθή• όλοι γνωρίζουμε τι σημαίνει γεροντισμός ως εξιδανίκευση του πνευματικού. (Σπεύδω να εξηγήσω, αν και θα φανή στην συνέχεια, ότι στην εξιδανίκευση δεν περιλαμβάνω τις φυσιολογικές και επιβεβλημένες εκδηλώσεις αγάπης προς τον άγιο προς τον οποίο αισθάνεται κάποιος ευγνωμοσύνη ή προς τον γέροντα με τον οποίο συνδέεται συναισθηματικά).

Έχουμε δε οι Ορθόδοξοι ένα αρκετά ισχυρό κίνητρο για να μας ενδιαφέρη το θέμα, λόγω του πολύτιμου θησαυρού των αγίων που διαθέτουμε. Οι Προτεστάντες δεν έχουν αγίους και οι Ρωμαιοκαθολικοί έχουν τόσους πολλούς (αφού έχουν αλλοιώσει τόσο τα κριτήρια) ώστε χάνουν την σημασία τους. Εμείς διαθέτουμε μία πατρογονική κληρονομιά την οποία, όπως και με πολλές άλλες πτυχές της, καλούμαστε να την αξιοποιήσουμε με υγιά τρόπο.

Η εξιδανίκευση, ως απολυτοποίηση και συναισθηματική προσκόλληση, αξίζει την κατανόηση και προσοχή μας. Ο Kohut, ο οποίος ανέδειξε την ιδιαίτερη σημασία του ναρκισσισμού στην ψυχαναλυτική θεωρία, παρέλαβε από τον Freud την ιδέα της φαντασιακής τελειότητος την οποία διατηρεί το βρέφος. Σύμφωνα με αυτόν, το παιδί εγχειρίζει την αρχέγονη ειδυλλιακή τελειότητα που απολάμβανε από την συμβιωτική σχέση με την μητέρα «στο θαυμαζόμενο παντοδύναμο (μεταβατικό) εαυτοαντικείμενο(1) (self-object): την εξιδανικευμένη γονεϊκή εικόνα», που αποτελεί ένα φαντασιακό μόρφωμα. Έτσι οι διατυπώσεις «είμαι τέλειος» και «είσαι τέλειος αλλά είμαι μέρος σου» είναι οι δύο βασικοί ναρκισσιστικοί σχηματισμοί και «υπηρετούν την διατήρηση μέρους της πρωταρχικής εμπειρίας ναρκισσιστικής τελειότητος»(2).

Επειδή αναπόδραστος νόμος της ζωής είναι η κατάρρευση και των δύο αυτών «τελειοτήτων», φυσιολογικά η εξιδανίκευση προσώπων βαθμιαία μετοχετεύεται σε στόχους και ιδανικά για να μην κατάρρευση μαζί της και ο ψυχισμός. Έτσι αποπροσωποποιείται, ανοίγοντας τον δρόμο για την ωριμότητα(3). Στο βαθμό που παραμένει και αποδίδεται σε πρόσωπα, αντανακλά έναν αξιόπιστο δείκτη ανωριμότητος του υποκειμένου. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να λάβη χώρα στις περιπτώσεις πρόωρης και βιαίας διαλύσεως της εξιδανικεύσεως των γονέων, είτε από δική τους υπαιτιότητα είτε από συγκυρίες της ζωής. Τότε σχηματίζεται ένα πρόσωπο που έχει διαρκώς ανάγκη την ύπαρξη ιδανικών μορφών γύρω του, μια κατάσταση την οποία ο Kohut ονόμασε «πείνα για αντικείμενο»:

«Η ένταση της αναζητήσεως και η εξάρτηση από αυτές τις μορφές οφείλονται στο γεγονός ότι αποτελούν υποκατάστατο των ελλιπόντων τμημάτων της ψυχικής δομής. Δεν είναι αντικείμενα (με την ψυχολογική σημασία του όρου), αφού δεν αγαπώνται ούτε θαυμάζονται για τις ιδιότητες τους, τα δε πραγματικά χαρακτηριστικά των προσωπικοτήτων και των πράξεων τους αμυδρά μόνο αναγνωρίζονται. Δεν τους ποθούν αλλά τους έχουν ανάγκη προκειμένου να αντικαταστήσουν τις λειτουργίες ενός μέρους της ψυχικής συσκευής το οποίο δεν εγκαταστάθηκε στην παιδική ηλικία»(4). Ενδιαφέρον δηλαδή και χρήσιμο για το ζήτημα που μας απασχολεί είναι ότι στην εξιδανίκευση συνυπάρχει το στοιχείο της άγνοιας περί τον εξιδανικευόμενο.

Ο ίδιος ο Kohut επιχειρεί στην συνέχεια την σύνδεση με το κυρίως θέμα μας γράφοντας: «Η σχέση με την εξιδανικευμένη γονεϊκή εικόνα μπορεί να έχει το παράλληλο της στην σχέση του αληθινού πιστού με τον Θεό του»(5). Αυτό σημαίνει πως η εμπειρία του Θεού ενδέχεται να λειτουργεί ως ο φορέας εκείνης της πρώιμης εξιδανικεύσεως που ήταν και συνεχίζει να είναι αναγκαία για μια συνεκτική αίσθηση του εαυτού - και αυτό είναι φυσιολογικό. Αλλά ενώ ουδείς θα είχε πρόβλημα με την απόδοση όλων των ιδανικών ιδιοτήτων στον Θεό, σοβαρές αντιρρήσεις υποχρεούμαστε να έχουμε για τις περιπτώσεις όπου εξιδανικεύονται και απολυτοποιούνται άνθρωποι, όσο άγιοι και αν υπήρξαν στην ζωή τους. Όταν η εξιδανίκευση και η νοσηρή προσκόλληση απευθύνονται προς συνήθη πρόσωπα (γονείς, σύζυγο κ.α.), όλοι εύκολα αντιλαμβάνονται το πρόβλημα• όταν όμως παραλήπτης τους είναι ένα πρόσωπο αγίας ζωής, η παθολογία ευκολώτερα εκλογικεύεται και αποκρύπτεται, οπότε παραμένει ανεμπόδιστη να υπονόμευσει την περαιτέρω ψυχική ανάπτυξη και ωριμότητα του υποκειμένου.

Το άγχος ενώπιον της ιστορίας και η μυθική επεξεργασία του ήρωα/αγίου

Αξιοποιώντας την εργασία του Kohut ο Jones διερωτάται πότε και πόσο η μεταμορφωτική δύναμη της θρησκείας διαρκεί. «Αν η εμπειρία της εμπλοκής σε αγάπη (θρησκευτική ή διαπροσωπική) υπηρετεί μόνο την επίκληση ενός αρχαϊκού συναισθήματος και καμμία δυνατότητα μεταστοιχειωτικών εσωτερικεύσεων, τότε απλώς θα κράτησει το πρόσωπο σε μια κατάσταση παιδική, εξαρτησιακή, πεινασμένη για αντικείμενα. Αλλά αν η σχέση με το αγαπημένο (θρησκευτικό ή διαπροσωπικό) αντικείμενο επιτρέπει στις ελλείψεις να αναγνωρίζονται, στις αποτυχίες να τυγχάνουν παραδοχής, και στους περιορισμούς να τυγχάνουν επεξεργασίας - κάτι που λίγοι θρησκευτικοί θεσμοί φαίνεται να είναι σε θέση να κάνουν- , τότε υπάρχει δυνατότητα μετασχηματισμού προς ωριμότητα... Παραδείγματα τέτοιου μεταμορφωτικού ρεαλισμού και ταπεινώσεως μού μοιάζουν σπάνια στην ιστορία των θρησκειών. Οι θρησκείες φαίνεται να απαιτούν εξιδανίκευση ως προϋπόθεση αφιερώσεως και η εξιδανίκευση πράγματι προκαλεί αφιέρωση και δέσμευση. Αλλά τότε, όταν συμβεί απο-εξιδανίκευση, χαλαρώνει η αφιέρωση. Ίσως επειδή προσελκύουν εκείνους που είναι επιρρεπείς σε σχάση (splitting)(6) και υπερεξιδανίκευση, οι θρησκείες το βρίσκουν δύσκολο να διατηρήσουν και ζωτική ανάμιξη και ρεαλιστική εικόνα του εαυτού τους... Η επιμονή στην τελειότητα και στο αλάθητο συμβάλλει σε διατήρηση της πείνας για αντικείμενα και σε ανώριμες εξαρτήσεις, πράγμα που μου φαίνεται συχνότερα ο κανόνας και όχι η εξαίρεση στην ιστορία των θρησκειών»(7).

Με καθημερινά λόγια, και μεταφέροντας τα παραπάνω στην ευρύτερη ζωή του κόσμου, εξηγείται έτσι ψυχολογικά η γνωστή φράση «αλλοίμονο στο λαό που έχει ανάγκη από ήρωες» (έτσι όπως αυτοί κατασκευάζονται). Όχι ότι δεν υπάρχουν ήρωες, αλλά απλά α) δεν είναι όπως οι πολλοί τους νομίζουν και β) δικαιώνεται η προσφορά τους μόνο όταν συμβάλλουν στην προσωπική μας ανέλιξη, ενώ η επίκληση τους γίνεται καταστροφική όταν οδηγούν σε νηπιακή καθήλωση.

Εν μέσω των πολλών προβλημάτων της η μετανεωτερικότητα παρ’ όλα αυτά μας ευαισθητοποίησε στο ότι η πρόσληψη της πραγματικότητος δεν είναι ποτέ καθαρή και αθώα διότι διαμεσολαβείται από την αφήγηση. Κάθε αφηγηματική διαμεσολάβηση όμως διηθείται από την υποκειμενικότητα οπότε, είτε το θέλει είτε όχι, αποτελεί κατασκευή(8). Ο ήρωας εν προκειμένω κατασκευάζεται από την επίσημη ιστοριογραφία και από τους θεσμικούς εκείνους φορείς που είναι υπεύθυνοι για την εορταστική του ανάμνηση. Δεν κατασκευάζεται εκ του μηδενός, αν και δεν έχουν λείψει και τέτοια παραδείγματα στην ιστορία των λαών, με πλέον πρόσφατο εκείνο της αμερικανίδας στρατιωτίνας στο Ιράκ (που μυθοποιήθηκε επιστρέφοντας στην πατρίδα χωρίς να έχει κάμει τίποτε σημαντικό, αλλά επειδή τα ΜΜΕ έκριναν τότε πως ο λαός είχε ανάγκη από έναν ήρωα και έφτιαξαν μια φανταστική ιστορία). Ο ήρωας υπάρχει, αλλά στην τελική του μορφή είτε έχουν μεγαλοποιηθεί τα επιτεύγματα του είτε έχουν αποσιωπηθεί τα σκοτεινά του σημεία. Η κατασκευή ενός ήρωα δηλαδή συνεπάγεται πάντοτε ένα βαθμό εξιδανικεύσεως.

Είναι άλλος ο ήρωας στην πραγματικότητα και άλλος ο ήρωας όπως προσλαμβάνεται από το κοινό. (Οι μετανεωτερικοί θα ισχυρίζονταν ότι δεν υπάρχει καν αντικειμενική πραγματικότητα στην πρόσληψη του άλλου.) «Η αγιογραφία «hagiography» είναι μια ευρέως διαδεδομένη μορφή λόγου που συναντάται όχι μόνο στην θρησκευτική φιλολογία αλλά και στην βιογραφία, αυτοβιογραφία και νουβέλα»(9). Πάντοτε παρούσα, ακόμη και στις διαπροσωπικές σχέσεις (πόσο απογοητευτικά κουραστικοί για τους κοντινούς τους είναι συχνά οι σπουδαίοι και δημοφιλείς άνθρωποι!), οργανώθηκε και κλιμακώθηκε περαιτέρω μέσω της μαζικής κουλτούρας.

Η απλοποίηση της ζωής του ήρωα σε λίγους στερεότυπους άξονες αποτελεί βασικό όρο επεξεργασίας της προκειμένου να προσφερθεί σε μεγάλους αριθμούς ανθρώπων. Είναι σύμφυτη με την μαζική κουλτούρα η οποία είναι απρόθυμη να απασχολείται με κουραστικές λεπτομέρειες και αποχρώσεις που απορρέουν από την εσωτερική του πορεία και πάλη• το προσφερόμενο υλικό πρέπει να τυποποιηθεί έτσι ώστε ο ήρωας να μείνει στην συλλογική μνήμη για κάποια σαφή και συγκεκριμένα πράγματα, ίδια για όλους, με την λογική του αντανακλαστικού συνειρμού. Μαζική κουλτούρα σημαίνει πάντοτε αυτοματισμούς, οι οποίοι μοιραία συνεπάγονται αλλοίωση και παραμόρφωση. Έτσι ο μύθος που τόσο λοιδορήθηκε από τους μοντέρνους καιρούς επιστρέφει από την πίσω πόρτα ψευδεπίγραφος. Διότι στο βαθμό που η εξιδανίκευση συσκοτίζει την πραγματική ιστορία ερωτοτροπεί με τον μύθο.

Ιστορία και μύθος συνιστούν δύο συμπληρωματικά αλλά και ασύμβατα είδη. Η πρώτη νοιάζεται για την αλήθεια, ο δεύτερος για την παρηγοριά. Στην εποχή μας, την αφιλόξενη για μύθους, χρησιμοποιείται η ιστορία ως ένδυμα τους, έτσι ώστε να μην αναγνωρίζωνται πια ως μύθοι. Ή, πιο σωστά, χρησιμοποιείται η ιστορία με μυθική δομή και πρόσληψη. Η μεταμφίεση του μύθου σε (ψευδο)ιστορία αποενοχοποιεί την παρηγοριά που έτσι κι αλλιώς ο μύθος χαρίζει.

Ο λόγος για τον οποίο απαιτείται παρηγοριά έγκειται στο γεγονός πως η ιστορία συνοδεύεται από άγχος. Η γραμμική αίσθηση του χρόνου, την οποία εισήγαγε ο χριστιανισμός, έφερε άγχος στους χριστιανούς που δεν βιώνουν με πληρότητα την πίστη τους, άγχος το οποίο επιδεινώθηκε με τις εξελίξεις της νεωτερικότητος. Το άνοιγμα στην ιστορία απαιτεί π.χ. την ικανότητα να πενθήσει ο άνθρωπος την απώλεια και να την βιώσει ως οριστική, διότι το γεγονός που πέρασε δεν θα επανέλθει ώστε να το επανορθώσει, και στην συνέχεια να επενδύσει σε νέους τρόπους να υπάρχει και να λειτουργεί. Όταν αυτή η ικανότητα απουσιάζει ή όταν η δύναμη των γεγονότων την ξεπερνά, τότε τα άτομα και οι λαοί αναπτύσσουν παρηγορητικούς μύθους («πάλι με χρόνια με καιρούς πάλι δικά μας θα 'ναι»).

Ορισμένοι από τους αναγνώστες ενδέχεται να βρουν περιττή την προσφυγή στην εν γένει εξιδανίκευση των ηρώων προκειμένου να μιλήσουμε για την πρόσληψη των αγίων από το εκκλησιαστικό σώμα. Παρασυρόμενοι από το όντως ριζικά διαφορετικό που κομίζουν οι άγιοι, ίσως να έχουν διαμορφώσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι και κάθε πιστός τους ακολουθεί σε αυτή την ριζική διαφορετικότητα με αντίστοιχη στάση απέναντι τους. Η πραγματικότητα διαψεύδει αυτό τον ευσεβή πόθο, αφού ο άνθρωπος υπόκειται στους αναπόδραστους νόμους και παγίδες του φαντασιακού του• είμαστε όλοι άνθρωποι με τις νοσηρότητες μας, που απλώς προσπαθούμε να γίνουμε χριστιανοί. Ο εκχριστιανισμός του ασυνειδήτου μας, ακόμη και του συνειδητού μας, δεν λαμβάνει χώρα με μονομερή αυτόματη ενέργεια της Θείας Χάριτος, όπως πολλοί θα επιθυμούσαμε.

Μιλώντας συγκεκριμένα για τους αγίους, ας θυμηθούμε την φράση του Jones για την «επιμονή στην τελειότητα και στο αλάθητο» (παραπομπή αριθμ. 7). Ο άγιος φυσικά δεν κατασκευάζεται, υπάρχει αφ’ εαυτού. Εκείνο που κατασκευάζεται είναι μια συγκεκριμένη εξιδανικευτική πρόσληψη του κατά την οποία εκλύεται άγχος όταν ο πιστός χρειάζεται να συναντήσει τον άγιο (σύγχρονο ή παλαιό) μέσα στις συνθήκες της πραγματικής του ζωής. Όταν, για παράδειγμα, έρχεται αντιμέτωπος με ιδιόμορφες πτυχές του χαρακτήρα του, ή με διφορούμενες πλευρές του που αγνοούσε- όταν καλείται να ερμηνεύσει τις διδαχές και τις συμβουλές του στο πλαίσιο των συγκεκριμένων χωροχρονικών συνθηκών, όταν συναντά αντιλήψεις ή πρακτικές του αγίου ασυμβίβαστες με τις αντίστοιχες που ακούει από τον πνευματικό του• όταν ακούει την αντίρρηση πως οι άγιοι δεν υπήρξαν απλανείς για τα πάντα (η θεία γνώση τους δόθηκε για όσα ο Θεός έκρινε απαραίτητο• έχουμε ποτέ συνειδητοποιήσει πως οι μεγάλοι Πατέρες με τις υψηλές πνευματικές εμπειρίες νόμιζαν όπως όλοι ότι ο ήλιος περιστρέφεται γύρω από την γη;). Το άγχος κάποιων πιστών απέναντι στην προσωπική τους ιστορία και στην ιστορία του κόσμου ανακουφίζεται μόνο αφού αποφασίσουν ότι βρήκαν κάπου τελειότητα και αλάθητο ώστε να ακουμπήσουν, εκτείνεται δε μέχρι τέτοιου σημείου, ώστε κάποιοι να πέφτουν στην παγίδα να ανακηρύξουν ψευδοαγίους απατεώνες ή πλανεμένους. Η εξιδανίκευση στοχεύει στην επούλωση τραυμάτων ή στην πρόληψη τους, αν μας ενδιαφέρει μια ψυχολογική διάγνωση.

Προκειμένου λοιπόν να μην αιφνιδιαστεί και να μην πονέσει από αυτές τις εκπλήξεις της πραγματικής ιστορίας ο εξιδανικεύων χριστιανός επιζητεί την μυθοποίηση του αγίου, δηλαδή την έξοδό του από χώρο και χρόνο. Είναι αυτή η ενδόμυχη επιθυμία της πλειονότητος των πιστών που παρασύρει εκκλησιαστικούς ηγέτες, βιογράφους, ιεροκήρυκες κ.α. να καλλιεργήσουν το «μυθικό» στοιχείο στην ζωή των αγίων, αντί να προχωρήσουν στο καθήκον τους να βοηθήσουν τους πιστούς να ενηλικιωθούν ψυχολογικά και πνευματικά. Έτσι παράγονται βίοι αγίων ανιαροί, κυρίως για τους νέους ανθρώπους, αφού εμφανίζουν τυποποιημένη εξιστόρηση και ύφος και δεν αναφέρουν λέξη για πιθανά ελαττώματα ή ατέλειες του αγίου από τον φόβο του σκανδαλισμού! Ο τρόπος με τον οποίο γράφονται οι βίοι παλαιών αλλά και νεωτέρων αγίων αφήνει τον αναγνώστη ανυποψίαστο από τις αγωνίες, τα διλήμματα, τις αποτυχίες που πέρασαν και που τόσο θα είχαν να ωφελήσουν όλους μας, αφού παλεύουμε με τα ίδια. Έχουμε αναρωτηθεί ποτέ πόσο αυτή η τακτική αποθαρρύνει τους πιστούς από τον πνευματικό αγώνα, αφού παρουσιάζει τους αγίους ως εξ αρχής χαρισματικά όντα (κάτι που ισχύει για λίγους μόνο) που δεν κλυδωνίστηκαν στην ζωή τους όπως οι πραγματικοί άνθρωποι; Έχουμε άραγε συνειδητοποιήσει (ώστε να πείσουμε και τους πιστούς) πως η αγιότητα προσκαλεί και ανθρώπους με ελαττώματα όπως τα δικά μας;

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος εκτιμά ιδιαίτερα τον απόστολο Παύλο, ο οποίος όμως καταπολέμησε την εξιδανίκευση που του απένεμαν. (Βλ. το «Φοβούμαι μήπως κάποιος σχηματίσει για μένα εντύπωση καλύτερη από αυτό που βλέπει ή ακούει», Β' Κορ. 12,6). Γράφει δε επ’ αυτού και μία πολύ ψυχολογημένη παρατήρηση: «Δίνει πολύ θάρρος στον μαθητή που βρίσκεται στην θάλασσα το να ναυαγήσει ο δάσκαλος και να διασωθεί, διότι δεν θα θεώρηση πλέον πως οι κακοκαιρίες συνέβησαν από δική του αμάθεια, αλλά από την φύση των πραγμάτων και αυτό δεν είναι μικρό πράγμα για την παρηγοριά της ψυχής. Επίσης και στους πολέμους γίνεται αιτία παροτρύνσεως στον αξιωματικό το να βλέπει τον στρατηγό που πληγώθηκε και συνήλθε πάλι. Έτσι λοιπόν και στους πιστούς φέρνει κάποια παρηγοριά το ότι ο απόστολος έπαθε πολλά κακά, αλλά κανένα από αυτά δεν εξασθένησε την αγωνιστικότητα του»(10). Οι άγιοι αντιστέκονται στην μυθοποίηση τους, διότι παρά την οδύνη της ιστορίας την οποία βιώνουν δεν παύουν να την βλέπουν ως πεδίο δράσεως της αγάπης και της δύναμης του θεού. Την ιστορία φοβόμαστε ή μισούμε στον βαθμό που πάσχουμε κατά την πίστη, αν μας ενδιαφέρει με την σειρά της η πνευματική διάγνωση.

Μία μορφή της παθολογίας που εξετάζουμε παρατηρείται στην περίπτωση που η επίσημη Εκκλησία σπεύδει καθυστερημένα (και ορθά πράττουσα) να αγκαλιάσει έναν άγιο του οποίου πλέον είναι αυταπόδεικτη η αρετή, χωρίς να νοιάζεται στο ελάχιστο να εργασθεί για να βελτιώσει τα σημεία εκείνα για τα οποία ο άγιος ήλθε σε σύγκρουση με τους φορείς της εκκλησιαστικής εξουσίας κατά το παρελθόν. «Η ζωή των αγίων συχνά ξεδιπλώνεται σε ένταση με τις επίσημες πρακτικές και αντιλήψεις των θεσμικών πλαισίων, τα όποια όμως αργότερα τους απορροφούν»(11). Η εν λόγω «απορρόφηση» επιτρέπει στους επικεφαλής να συνεχίσουν να διατηρούν την εξουσία και το κύρος τους χωρίς να συναντηθούν πραγματικά με τον άγιο και με ό,τι εκείνος εκόμισε.

Η ελληνική πραγματικότητα των νεωτέρων χρόνων

Η «μυθική» πρόσληψη των αγίων άρχισε στα βυζαντινά χρόνια τροφοδοτούμενη από το (αγαπητό την εποχή εκείνη) υπερβολικό και πολύλογο ύφος των συναξαριών, και κορυφώθηκε κατά την τουρκοκρατία λόγω του συνδυασμού αμάθειας και δεισιδαιμονίας. Την διακρίνουμε σε μυθική αλλοίωση κατά το περιεχόμενο (ο δράκος του Άη-Γιώργη, το κουπί του Προφήτη Ηλία, χρησμολογίες αγίων κ.α.)(12) και σε «μυθική» μέθοδο προσλήψεως της πραγματικότητος και της προσωπικότητος του αγίου. (Έχει σημασία που χρησιμοποιώ τα εισαγωγικά και που όχι.) Στην δεύτερη αυτή περίπτωση δεν προστίθενται ψευδή στοιχεία στον βίο του αγίου, αλλά πάσχει ολόκληρη η σύλληψη του κατά το ότι βιώνεται ανιστορικά. Όπως είναι ευνόητο, το δεύτερο είδος παγιδεύει πολύ περισσότερους από το πρώτο, αφού δεν ενοχλεί με εμβόλιμα στοιχεία. Συνοδεύεται δε συνήθως με αλλοιώσεις του ύφους της διηγήσεως, π.χ. πλεονάζει η ρητορεία και η προσφυγή στο θυμικό. Δεν είναι τυχαίο ότι κηρύγματα με αφορμή την γιορτή αγίου προκαλούν συχνά ανία στο εκκλησίασμα λόγω των βερμπαλιστικών κοινοτοπιών και του τυποποιημένου περιεχομένου.

Παρόμοιοι πειρασμοί παρατηρούνται και κατά την πρόσληψη της ζωής συγχρόνων αγίων και γεροντάδων, ακόμη και απλώς του πνευματικού κάποιων. Χωρίς να απουσιάζουν και φαινόμενα εσφαλμένων μαρτυριών για δήθεν λόγια που είπαν ή πράξεις που έκαμαν, δηλαδή συμπληρώσεις από την ευσεβή φαντασία, συνηθέστερα η «μυθική» αλλοίωση και νοσηρή προσκόλληση ακολουθούν τον δεύτερο δρόμο. Επιδιώκεται η συνεχής συναναστροφή μαζί τους, ακόμη και αν δεν υπάρχει κάτι να ειπωθεί, χωρίς να αντιλαμβάνονται την εξάντληση που τους προκαλούν, ή διατηρούν την συζήτηση για ασημαντότητες αρκεί να βρίσκονται δίπλα τους, ή τους συμπεριφέρονται με δουλοπρέπεια, ή ανοίγουν το κασετόφωνο μόλις εκείνοι ανοίξουν το στόμα τους κ.τ.λ. Από κάποιους εκλαμβάνονται ως στερούμενοι ανθρωπίνων ελαττωμάτων ή και ιδιοτήτων (μια γυναίκα κάποτε σοκαρίσθηκε όταν είδε τον πνευματικό της να τρώει!), τα λόγια τους αποκτούν ισοπεδωτικό κύρος για οποιονδήποτε και οποτεδήποτε χρησιμοποιούμενα για να τερματισθεί η συζήτηση (αφού «το είπε ο...»), η αυθεντία τους ξεπερνά και αυτή του Χριστού. Συχνά τα εκφυλιστικά αυτά φαινόμενα διαπράττονται ερήμην των ιδίων και εν αγνοία τους, ενώ άλλοτε τα αντιλαμβάνονται και προσπαθούν να τα διορθώσουν αλλά εις μάτην(13).

Επειδή ο λαός μας τραυματίσθηκε αρκετά από την συνάντηση του με την ιστορία, αλλά και επειδή στερήθηκε της συμμετοχής του στο θεωρητικό γίγνεσθαι της ιστορίας κατά τους νεώτερους χρόνους, διατηρεί ως ουλή μία χαρακτηριστική αδυναμία να αισθανθεί άνετα μέσα στην ιστορία, στοιχείο που επηρεάζει και την εκκλησιαστική του ταυτότητα. Κατά τους μακραίωνους αιώνες δουλείας (τακτική που συνεχίζεται και στον ελεύθερο βίο) εγνώριζε μόνο έναν μικρό αριθμό αγίων των οποίων το όνομα έδινε στα παιδιά του και προς τους οποίους αφιέρωνε ναούς. Πλήθος σπουδαίων αγίων (ιεραρχών, οσίων ή μη Ελλήνων) παραμένουν άγνωστοι και δεν μιλούν στην ψυχή του, σημάδι ότι αγνοεί με ποιών τους κόπους ποτίσθηκε και μεγάλωσε το δένδρο της Εκκλησίας. Και τούτο διότι ο μέσος Έλληνας πιστός αδυνατεί να συμμετάσχει στο παγκόσμιο ορθόδοξο γίγνεσθαι, ούτε καν στο πανελλήνιο, παραμένοντας εγκλωβισμένος στο ατομικό του σύμπαν (συγγένεια και χωριό, με τις όποιες εμπειρίες από τους αγίους αυτά είχαν)(14). Με όρους του Θεόδωρου Ζιάκα θα λέγαμε πως το λαϊκό θρησκεύον υποκείμενο επιμένει κολλεκτιβιστικά, αφού το άνοιγμα προς την ιστορία απαιτεί κάποιου βαθμού εξατομίκευση(15). Εμπιστεύεται μόνο την κοινότητα του και διστάζει να ανακαλύψει αγίους από μόνο του. Φυσικά, ο επαρχιωτισμός αυτός δεν εμποδίζει την πνευματική πρόοδο όσων την επιδιώκουν, καθυστερεί όμως την αυτοσυνειδησία αλλά και την μαρτυρία της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Σε παλαιότερο κείμενο μου είχα αποπειραθεί να προτείνω ως μία από τις ανθρωπολογικές προϋποθέσεις της ορθής ερμηνείας της παραδόσεως το προσωπικό άνοιγμα απέναντι στην ιστορία και στον κόσμο(16). Στον βαθμό που ο πιστός (που αποτελεί στην πραγματικότητα έναν διαρκή άτυπο ερμηνευτή των αγίων) θα απαρνηθεί το κολλεκτιβιστικό του υπόβαθρο επιχειρώντας το προσωπικό του άνοιγμα στον χώρο και τον χρόνο, θα είναι σε θέση να συντονιστεί καλύτερα με τους καημούς, τις αγωνίες, τους πόνους, τις χαρές, τα οράματα, και τα επιτεύγματα των αγίων. Ο π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ εδώ είναι καταλυτικός και σαφής. Θα πρέπει να διαθέτουμε τον ρεαλισμό να αναγνωρίσουμε ότι δεν υφίσταται αντικειμενική γνώση των ιστορικών προσώπων, αλλά θα χρειαστεί να κινητοποιήσουμε ένα τέτοιο εκκλησιαστικό ήθος, ώστε ο αντίλογος στην ανέφικτη αντικειμενική γνώση να μην είναι η φαντασιακή κατασκευή αλλά η υπαρξιακή σχέση:

«Ο τελικός σκοπός της ιστορικής έρευνας δεν είναι η επικύρωση ορισμένων αντικειμενικών παραγόντων, όπως ημερομηνιών, τοποθεσιών, αριθμών, ονομάτων, και άλλων παρόμοιων, καθ’ όσον μάλιστα όλα αυτά είναι αναγκαία σαν προκαταρκτικά, αλλά η συνάντηση με τις ζωντανές υπάρξεις... Η ιστορία έχει σαν θέμα σπουδής την ιστορία των ανθρωπίνων υπάρξεων στις αμοιβαίες τους σχέσεις, στις συγκρούσεις και επαφές τους, στην κοινωνική τους επικοινωνία, στην απομόνωση και αποξένωση τους, στην μεγάλη φιλοδοξία τους και στην κακοήθεια τους...
Αντικειμενική γνώση, με μαθηματική ακρίβεια, είναι αδύνατη στην ιστορία. Αυτό πάντως δεν σημαίνει αποτυχία, αφού η ιστορική γνώση δεν είναι γνώση αντικειμένων αλλά ακριβώς γνώση υποκειμένων... Με αυτή την έννοια, η ιστορική γνώση είναι και πρέπει να είναι υπαρξιακή γνώση»(17).

Ίσως αυτό τελικά να σημαίνει ότι τον άγιο τον κατανοεί καλύτερα ο άγιος. Όσο απέχουμε από την αγιότητα οι ίδιοι, τόσο κινδυνεύουμε από τα δύο άκρα: είτε να υποτιμήσουμε και να μην αναγνωρίσουμε τους αγίους, είτε να τους απολυτοποιήσουμε και να τους μυθοποιήσουμε.

Η εσχατολογική νηφαλιότητα απέναντι στην ιστορία

Αυτό που χρειάζεται επειγόντως να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι ο άγιος υπήρξε ένας άνθρωπος ανοικτός στην προσωπική του ιστορία, δηλαδή στην κλήση του Θεού. Αυτό βέβαια σημαίνει ανάληψη του κόστους που του αναλογεί και που κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων. Πρόκειται κατ’ ουσίαν για την διαχρονική πρόταση ζωής που ο άγιος απευθύνει στους πιστούς, οι οποίοι «πίνουμε νερό στο όνομά του» αλλά τρέμουμε να αντιμετωπίσουμε τις προ(σ)κλήσεις του. Το «λάλει, Κύριε, και ο δούλος Σου ακούει» ενδέχεται να παρασύρει τον πιστό σε περιπέτειες, ενίοτε οδυνηρές, πάντοτε όμως περιπέτειες μιας διαπροσωπικής σχέσεως.

Είμαστε ανίκανοι να αξιοποιήσουμε τους αγίους στον βαθμό που ισχύουν για μας τα λόγια του Μεγάλου Ιεροεξεταστή: «Θα τους αποδείξουμε πως είναι αδύναμοι, πως είναι μονάχα αξιολύπητα παιδιά, μα πως η παιδιάστικη ευτυχία είναι η πιο γλυκιά απ’ όλες. Θα μας θαυμάζουν και θα μας σκιάζονται και θα ‘ναι περήφανοι γιατί είμαστε τόσο ισχυροί και τόσο σοφοί που μπορέσαμε να ημερέψουμε το τόσο ταραχώδικο και πολύπληθο κοπάδι τους». Δηλαδή στον βαθμό που αρνιόμαστε το μεγάλωμα προτιμώντας να ζούμε με ψέματα που οι άγιοι δεν έχουν ανάγκη. Στον βαθμό που αρνούμαστε την σωστική ξενιτεία.

Αν εξιδανικεύουμε τους αγίους και τους γεροντάδες είναι διότι επιθυμούμε μεν να μετάσχουμε στην δόξα τους αλλά «από την πίσω πόρτα». Θαυμάζοντας και ζηλεύοντας τα ύψη στα όποια έφθασαν, θέλουμε κι εμείς να δοκιμάσουμε ένα μικρό μέρος από τα μεγαλεία τους, χωρίς όμως να καταβάλουμε τον υπαρξιακό κόπο που απαιτείται για να έλθουμε σε ουσιαστική συνάντηση μαζί τους. Θέλουμε να μετάσχουμε στην ατμόσφαιρα την οποία κομίζουν και σε αυτό το οποίο εκπροσωπούν.

Έτσι υποπίπτουμε σε μία ακόμη παραλλαγή της εγωκεντρικότητος. Κινητοποιούμε ψυχολογικούς μηχανισμούς που μας επιτρέπουν να ταυτιζόμαστε νοερά μαζί τους σε μια ενδοψυχική θεατρική σκηνή, να καυχόμαστε που τους γνωρίσαμε, να τους μεταχειριζόμαστε σαν όπλα εναντίον των αντιφρονούντων. Απολυτοποιώντας τους, όμως, τους καθιστούμε πέτασμα μεταξύ ημών και του Θεού, έτσι ώστε φθείρεται και η σχέση μας μαζί Του(18). Η προβληματική πρόσληψη των αγίων από τους πιστούς συνιστά και πρέπει να αντιμετωπιστεί εν τέλει ως πελώριο ποιμαντικό και εκκλησιολογικό πρόβλημα.

Σαν να επιχειρεί να επιβεβαίωσει την φρονιμότητα των υιών του αιώνος τούτου (Λουκ. 16,8), ο Jones ενδιαφέρεται για την απαλλαγή των θρησκειών από τα δεινά της εξιδανικεύσεως, προκειμένου να συμβάλλουν υγιέστερα στην ζωή του κόσμου. Αναπληρώνοντας τα ελλείποντα του χριστιανικού προβληματισμού γίνεται ο φορέας ενός καίριου ερωτήματος: «Είναι δυνατό να έχουμε θρησκεία χωρίς εξιδανίκευση;» Είναι ενδιαφέρον ότι το θεωρεί εφικτό, εκπλήσσοντας με την θύραθεν «θεολογική» του πρόταση να υποδείξει την αποφατική οδό, και μάλιστα στην «αρεοπαγιτική» της εκδοχή(19)!

Πράγματι, ο αποφατισμός μας είναι απαραίτητος κατά το ότι ποτέ δεν γνωρίζουμε ολοκληρωτικά έναν άγιο και ποτέ δεν γνωρίζουμε ολοκληρωτικά τον εαυτό μας, ούτε τις αμαρτίες μας ούτε τις δυνατότητες μας. Με τον αποφατισμό (τον οποίο έχουμε αφήσει «στο ράφι» προς χρήσιν μόνο της απολογητικής και δεν τον θυμόμαστε στην καθημερινή ζωή της Εκκλησίας) γινόμαστε ψυχολογικά ενήλικες, η εκκλησιαστική μας ζωή γίνεται ωριμότερη, η ευχαριστιακή κοινότητα καθίσταται ερμηνεύουσα και ερμηνευομένη, ο πιστός γράφει την προσωπική του ιστορία όχι φωτοτυπικά αλλά αξιοποιώντας την κληρονομιά που έχει δεχτεί, τα παιδιά τιμούν τους προγόνους τους με την δημιουργικότητα τους, η πνευματική ζωή μπολιάζεται με ελευθερία, και η σχέση μας με τον κόσμο εκπληρώνει την αποστολική της κλήση.
Ακόμη και αν δεν μας νοιάζει η ωριμότητα, θα χρειαστεί να μας απασχολήσει η ενότητα. Στα τρία παραδείγματα της αρχής έγινε σαφής ο διαιρετικός και υπονομευτικός της εκκλησιαστικής ενότητος χαρακτήρας της εξιδανικεύσεως. Είναι λογικό. Ο καταφεύγων στην εξιδανίκευση είναι ήδη διχασμένος ψυχικά και μεταφέρει τον διχασμό του στο εκκλησιαστικό σώμα. Έχει ανάγκη να εξιδανικεύει, διότι δεν μετέχει στην αγάπη του Θεού και έτσι δεν είναι συμφιλιωμένος ούτε με τον εαυτό του. Ο αγαπών και αισθανόμενος την αγάπη δεν χρειάζεται δεκανίκια. Νοιώθει άνετα με τους αγίους χωρίς να αναζητά τεχνητά παραγεμίσματα. Δεν φοβάται την ιστορία διότι και εδώ η αγάπη «έξω βάλλει τον φόβον» (Α' Ίω. 4,18).


Υποσημειώσεις:
(1) Στην ψυχαναλυτική ορολογία το «αντικείμενο» είναι τεχνικός όρος που δηλώνει το πρόσωπο με το οποίο το παιδί εγκαθιστά σχέση αγάπης. Εαυτοαντικείμενο ονομάζεται το πρόσωπο εκείνο του οποίου η ύπαρξη είναι απαραίτητη για την συνοχή και αυτοεκτίμηση του ενήλικα πλέον, μέσω του καθρεφτίσματος της εικόνας εαυτού και της δυνατότητος εξιδανικεύσεως που του παρέχει, ένα πρόσωπο το οποίο στο φαντασιακό επίπεδο του υποκειμένου λειτουργεί ως μία ενιαία συνεχόμενη οντότητα μαζί του. Δεν είναι αναγκαία η ύπαρξή του για την φυσιολογική ανάπτυξη του ανθρώπου, αλλά υποδηλώνει κάποια εμπλοκή.
(2) Heinz Kohut, The analysis of the self, International University Press, 1971, σ. 24.
(3) Πρακτικά θα λέγαμε ότι πηγή των ιδανικών του ανθρώπου συνιστά το μόρφωμα που λέγεται Ιδεώδες του Εγώ, το οποίο φιλοξενεί αυτό που το υποκείμενο θέλει να είναι ή να γίνη. Το Ιδεώδες του Εγώ, δηλαδή, λειτουργεί περισσότερο ως παραδειγματικός δομικός τόπος (locus) ή ως οργανωτής της ψυχικής ανάπτυξης. Το Ιδεώδες του Εγώ ανήκει στον χώρο του Συμβολικού, έναν χώρο που συνδέεται με την γλώσσα και τον πολιτισμό. Έχει ως αποστολή να έλκη το υποκείμενο «πιο πέρα», να το βγάζη από το κλειστό φαντασιακό σύστημα του. «Το Ιδεώδες του Εγώ βρίσκεται σε σχέση με την αρχή της πραγματικότητας, βοηθώντας το Εγώ να υποταχθή σ’ αυτήν. Αποτελεί έναν καλό καθρέφτη στον οποίο το Εγώ - με τα προτερήματα ή με τα ελαττώματα του - μπορεί να εκτιμάται και να μετριέται» (Pierre Dessuant, Ο ναρκισσισμός, εκδ. Χατζηνικολή, 1992, σ. 98).
Αντίθετα, το Ιδανικό Εγώ διαθέτει αποκλειστικά φαντασιακό περιεχόμενο, εκείνο που το ασυνείδητο του υποκειμένου νομίζει πως είναι. Το Ιδανικό Εγώ έγκειται σε εικόνα του εαυτού, η οποία τόσο περισσότερο φαίνεται διογκωμένη όσο ανασφαλής και τραυματισμένος είναι ο εαυτός. Συνήθως δηλαδή έχει αντιρροπιστικό και αμυντικό χαρακτήρα. Όσοι χαρακτηρίζονται από υπερτροφικό Ιδανικό Εγώ δυσκολεύονται να έχουν ως κίνητρο στις πράξεις τους τα γνήσια Ιδανικά• ακόμη κι όταν πράττουν ευγενή και σημαντικά έργα, περισσότερο ελαύνονται από ναρκισσιστικούς στόχους (π.χ. υπεροχής ή ανταγωνισμού ή μιμήσεως κ.ο.κ.). Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως αυτή που εξετάζουμε, το μόρφωμα του παθολογικού ναρκισσισμού δεν αναπτύσσεται στο ίδιο το υποκείμενο, αλλά τοποθετείται σε κάποιο άλλο, μέσω του οποίου το υποκείμενο λαμβάνει την ναρκισσιστική ικανοποίηση που επιζητεί κατά ένα τρόπο παρασιτικό. Του αρκεί να ζη στην σκιά του ιδανικού προσώπου, να αποτελή μέρος της Ιστορίας του. Με άλλα λόγια, η εξιδανίκευση που μελετούμε αντανακλά την λανθάνουσα δίψα για ένα ιδανικό εγώ του ίδιου του εξιδανικεύοντος, το οποίο προσπαθεί να διεκδίκηση τα δικαιώματα του μεταμφιεσμένο με πιο ευπρεπή και αποδεκτό τρόπο.
(4) Ό.π., σελ. 45.
(5) Ό.π., σελ. 27.
(6) Η εξιδανίκευση απαιτεί και κάποιου βαθμού σχάση του κόσμου σε καλούς και κακούς. Με άλλα λόγια, το ψυχικό όργανο παραμένει στην ανωριμότητα εκείνη που δεν του επιτρέπει να διακρίνει αποχρώσεις.
(7) James Jones, Terror and transformation: the ambiguity of religion in psychoanalytic perspective, Brunner-Routledge, 2002, σσ. 64-65.
(8) Με τους σημερινούς μηχανισμούς του εμπορίου και των ΜΜΕ η διαστροφή πάει ακόμη παραπέρα: η κατασκευή ειδώλων δεν ανταποκρίνεται υποχρεωτικά στο ιδανικό του ήρωα, αλλά ενδέχεται να εγκαθιστά μορφές προς κοινή «λατρεία» για λόγους άσχετους με την ιστορία τους, υπακούοντας μόνο στην λογική της διαφημίσεως, που έργο έχει να καταστρέφει το νόημα και τους συσχετισμούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα εδώ αποτελεί η περίπτωση του Τσε Γκεβάρα. Πρόσφατο άρθρο διερωτάται πως μεταμορφώθηκε «η εικόνα του ηρωικού αντάρτη σε σελέμπριτυ της ποπ, σε παρωδία και σε κιτς». Και συμπληρώνει: «Τα παιδάκια που φοράνε μπλουζάκια με τον "Τσε" δεν έχουν την παραμικρή ιδέα ποιος ήταν, όπως και πολλοί ενήλικοι που "τσιμπάνε" στην "Τσεμανία". Θέλουν απλώς να αποτελούν μέρος αυτού που εκπροσωπεί» (David Usborn, «Αξίζει ο Τσε την λατρεία μας;», Το Βήμα, 11 Ιουνίου 2006). Η τελευταία φράση αποτελεί ένα σημείο-κλειδί για το θέμα μας.
(9) Edith Wyschogrod, Saints and postmodernism: revisioning moral philosophy. The University of Chicago Press, σ. 6.
(10) Ομιλία δ΄ εις την Β΄ προς Τιμόθεον, 1, ΕΠΕ 23,521.
(11) Edith Wyschogrod, ό.π., σ. xxiii.
(12) Η αλλοίωση αυτή ενδέχεται να φθάσει μέχρι και σε αθεολόγητες θέσεις, όπως εκείνη που περιέχεται στα δημοφιλή παραδοσιακά κάλαντα των Χριστουγέννων, σύμφωνα με τα οποία η (ανωδίνως γεννήσασα) Θεοτόκος «σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες κοιλοπονούσε»!
(13) Εδώ θα ήταν χρήσιμο να προσκομίσω την μαρτυρία φίλου ο οποίος συζητώντας με τον μακαριστό π. Ιωάννη Ρωμανίδη τον άκουσε να λέει: «Οι καλύτεροι μαθητές μου με έχουν κάμει ιδεολογία»!
(14) Για να αναφέρω κάποια ονόματα εντελώς ενδεικτικά, ο μέσος Έλληνας σπανιώτατα ονοματοδοτεί ή αφιερώνει ναούς στους αγίους 'Ιάκωβο αδελφόθεο, προφήτη Ησαΐα, Ιώβ τον δίκαιο, απόστολο Παύλο, ευαγγελιστή Λουκά, Μαρία Μαγδαληνή, Ιγνάτιο Θεοφόρο, Μ. Βασίλειο, Γρηγόριο Θεολόγο, Ιωάννη Χρυσόστομο, Ιωάννη Ελεήμονα, Μαρία Αιγύπτια, Μάξιμο Ομολογητή, Ιωάννη Δαμασκηνό, Ιωάννη της Κλίμακος, Μεθόδιο και Κύριλλο, Φώτιο Κων/πόλεως, Γρηγόριο Παλαμά, Νικόδημο Αγιορείτη, Κοσμά Αιτωλό, Σεραφείμ του Σάρωφ, Σιλουανό Αθωνίτη κ.π.α., απλώς διότι αγνοεί την ύπαρξή τους ή την συμμετοχή τους στην διατήρηση και εμβάθυνση της πίστεως. (Έχω δει εξωκκλήσι αφιερωμένο στον άγιο Πολύκαρπο, αλλά σε μέρος με περιβόλια (!), δηλαδή για συμφεροντολογικούς λόγους). Η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού από την Παλαιά Διαθήκη γνωρίζει μόνο τον Προφήτη Ηλία! Αρκείται συνήθως σε 5-10 γνωστά ονόματα αγίων που έχουν συνδεθεί με θαύματα (σημείο ανωριμότητος και αυτό). Μπορούμε να φαντασθούμε την έκπληξη του αν μάθαινε πως υπάρχει και άγιος Ιούδας (ο απόστολος Θαδδαίος), τον οποίο μάλιστα οι Ρωμαιοκαθολικοί ευλαβούνται με αυτό το όνομα, ένα όνομα που ο λαός μας αποστρέφεται ως συνώνυμο του κακού!
Αλλά θα ήταν λάθος να στραφεί η μομφή προς το λαϊκό εκκλησιαστικό σώμα. Φαίνεται πως η απουσία έλλογης σχέσεως με τους αγίους ενδημεί και στην λογιώτερη μερίδα της Εκκλησίας και έχει υπεισέλθει και στα λειτουργικά βιβλία, αν λάβει κανείς υπ’ όψιν το έξης ενδεικτικό παράδειγμα: Ως αποστολικό ανάγνωσμα κατά την εορτή της αγίας Ευφημίας έχει επιλεγεί από την Β' προς Κορινθίους επιστολή του αποστόλου Παύλου ένα απόσπασμα που περιλαμβάνει μέσα του την λέξη ευφημία («δια δυσφημίας και ευφημίας»)! Δεν χρησιμοποιήθηκαν δηλαδή ως κριτήριο για την εξεύρεση κατάλληλης περικοπής ούτε ο βίος της αγίας (όπως συνήθως γίνεται), ούτε το θαυμαστό γεγονός της κυρώσεως από αυτήν του τόμου της Δ' Οικουμενικής Συνόδου περί της θεανθρωπότητος του Χριστού, αλλά η ηχητική ομωνυμία, στοιχείο ανωριμότητος που χαρακτηρίζει τους προφορικούς πολιτισμούς.
Με τέτοια περιστατικά λαμβάνει κανείς αμυδρά γνώση των κριτηρίων που επεκράτησαν στην λειτουργική ζωή σε δύσκολους καιρούς και τα οποία συνεχίζουμε να αφήνουμε αναλλοίωτα... Δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει αυτό βέβαια, αν θυμηθούμε ότι τα μηναία μας τυπώνονται ακόμη (κατά τον 21ο αιώνα!) περιορισμένα στους παραδεδομένους βυζαντινούς αγίους, αγνοώντας Ρώσους, Σέρβους, Γεωργιανούς, Βρετανούς, Ιρλανδούς, Κινέζους κ.α. Επί πλέον παραμένουν αμετάφραστοι στα Ελληνικά οι λατίνοι πατέρες (Κυπριανός, Αμβρόσιος, Ιερώνυμος, Αυγουστίνος κ.τ.λ.)! Υπό τέτοιους όρους πως να υπάρξει σοβαρή και ώριμη σχέση του πληρώματος της Εκκλησίας με την καθολικότητα της όπως εκφράζεται στους αγίους της;
(15) Αυτοείδωλον εγενόμην, εκδ. Αρμός.
(16) π. Βασιλείου Θερμού, «Προλεγόμενα στην ανάγνωση των Πατέρων στο κατώφλι της νέας χιλιετίας», Εκ της αυλής ταύτης, εκδ. Αρμός, 2001.
(17) πρωτ. Γεωργίου Φλωρόφσκυ, Χριστιανισμός και πολιτισμός, εκδ. Πουρναρά, 1982, σσ. 55-57. Οι εμφάσεις είναι του πρωτοτύπου.
(18) Όλοι θα έχουμε γνωρίσει ανθρώπους που αδιαφορούν για τον Χριστό και την Παναγία, ενίοτε μέχρι σημείου απιστίας, αλλά που ταυτίζονται μανιωδώς με κάποιον συγκεκριμένο άγιο. Μοιάζει σαν να είναι το μόνο που τους συνδέει με την πίστη και αντιστέκονται σθεναρά στο να ακούσουν κάτι άλλο, με άλλα λόγια η ευλάβεια τους προς τον άγιο δεν έχει αναγωγική σωτηριολογική λειτουργία.
(19) Ό.π., σσ. 108-113. Χαρακτηριστική είναι και η αναλογία του ερωτικού συναισθήμα­τος την οποία επικαλείται: είναι αναγκαίο να παρασυρθούμε από την δίνη του αλλά να μη χάσουμε την αίσθηση της πραγματικότητος.

Ο καρδιοχειρουργός Αυξέντιος Καλαγκός

O γιατρός των φτωχών παιδιών

Τα τελευταία έντεκα χρόνια έχει δώσει ζωή σε 9.000 παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο. Μοναδική του αμοιβή, το χαμόγελο που ξαναγεννήθηκε στα χείλη τους.
Ο καρδιοχειρουργός Αυξέντιος Καλαγκός, ο καλύτερος μαθητής του Μαγκντί Γιακούμπ, αποτελεί ένα ζωντανό μήνυμα ελπίδας ότι η ανθρωπιά δεν έχει χαθεί.
Το όνομά του έχει συνδεθεί με τη σωτηρία πολλών καρδιοπαθών στο Λίβανο, στη Γεωργία, στη Σερβία, στην Κύπρο, στην Ινδία, στο Μαρόκο, στην Αλγερία, στο Μαυρίκιο, στη Μοζαμβίκη, στην Ερυθραία, στο Κιργιστάν, στη Μαδαγασκάρη, στη Βενεζουέλα, στην Ουκρανία και στην Μποτσουάνα.
Ο Έλληνας καρδιοχειρουργός Αυξέντιος Καλαγκός δεν απέκτησε τυχαία τον τίτλο του «γιατρού των φτωχών παιδιών».
Στα 23 του αποφοίτησε από την Αμερικανική Ιατρική Σχολή της Κωνσταντινούπολης και στα 40 του έγινε τακτικός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης. Αργότερα ήταν ο καλύτερος μαθητής του κορυφαίου καρδιοχειρουργού Μαγκντί Γιακούμπ.
Ιδρυτής του φιλανθρωπικού ιδρύματος «Καρδιές για όλους», ο Έλληνας γιατρός από την Πόλη μαζί με την ομάδα του δεν κάνει τίποτα άλλο από το να χειρουργεί καθημερινά δωρεάν όλα τα παιδιά στις φτωχές συνοικίες του κόσμου, μόνο και μόνο για να ξαναδεί το χαμόγελο στα χείλη τους.
«Μπορεί να ακουστεί κοινότυπο, αλλά είναι αλήθεια: η μόνη μου ανταμοιβή είναι το χαμόγελο των παιδιών που έχω σώσει και η χαρά που νιώθουν οι οικογένειές τους. Αυτά μου αρκούν» λέει περήφανος μιλώντας στην «Espresso».
Ζει στην Υεμένη, αλλά οπουδήποτε στο κόσμο κι αν τον χρειαστούν, δηλώνει παρών. Δουλεύει δεκαοχτώ ώρες τη μέρα, όμως όπως λέει δεν κοιτάει ποτέ το ρολόι του: «Στην Υεμένη, που είναι η βάση μου, χειρουργώ κάθε μήνα περίπου σαράντα με πενήντα περιστατικά.
Οταν ταξιδεύω για φιλανθρωπικό σκοπό, είμαι ικανός να χειρουργήσω περίπου πενήντα περιστατικά μέσα σε δέκα μέρες, για να αυξήσω τον αριθμό των παιδιών που περιμένουν μήνες και χρόνια να υποβληθούν σε επέμβαση.
Υπερβαίνω τις δυνάμεις μου. Δουλεύω περίπου δεκαοχτώ ώρες την ημέρα και τα Σαββατοκύριακα».
«Πιστεύω στον Θεό»
Ο πρώτος άνθρωπος που του έδειξε το δρόμο της φιλανθρωπίας ήταν -όπως μας αποκαλύπτει ο ίδιος- ο πατέρας του, κορυφαίος παθολόγος στην Κωνσταντινούπολη: «Από τα παιδικά μου χρόνια θυμάμαι ότι ο πατέρας μου μου έλεγε να αφουγκράζομαι τον πόνο των ανθρώπων και ειδικά αυτών που ζούνε στη φτώχεια».
Τον ρωτάμε αν πιστεύει στον Θεό. Αν έχει κάποια βάση αυτό που λέμε όταν κινδυνεύει κάποιος δικός μας άνθρωπος: «Ο Θεός να βάλει το χέρι του».
Η απάντησή του είναι αφοπλιστική: «Πρέπει να ξέρετε πως κάθε φορά που χειρουργώ πάνω από το χειρουργικό τραπέζι δεν κάνω τίποτα άλλο από το να επικαλούμαι τον Θεό». Και συνεχίζει συγκινημένος: «Αμέσως μετά, όταν όλα πάνε καλά, σε κάθε ευκαιρία θαυμάζω το έργο του Θεού πάνω σε μας τους ανθρώπους. Ναι, λοιπόν, πιστεύω στον Θεό. Άλλωστε, ο παππούς μου ήταν ιερέας».
Έρχεται όμως κάποια στιγμή στη ζωή, όπως μας λέει ο κ. Καλαγκός, που όλοι οι άνθρωποι νιώθουν πως κάποια πράγματα είναι υπεράνω των δυνάμεών τους: «Θυμάμαι πριν από εννιά χρόνια είχα χειρουργήσει ένα δύσκολο περιστατικό στη Μοζαμβίκη.
Ενα παιδί 3 ετών με καρδιακή ανεπάρκεια, το οποίο όμως απεβίωσε τρεις ημέρες μετά την επέμβαση και ενώ νοσηλευόταν στην εντατική μονάδα. Οταν πήγα να συζητήσω τις αιτίες του θανάτου με τη μητέρα του, έμαθα έκπληκτος ότι αυτή η γυναίκα ήταν έγκυος 7 μηνών και μόλις πριν από δύο μήνες είχε χάσει και τον σύζυγό της.
Είχε, λοιπόν, πουλήσει τα πάντα για να μπορέσει να μεταφέρει το άρρωστο παιδί της από το χωριό στην πρωτεύουσα, στο ιατρικό μας κέντρο, ενώ ταυτόχρονα την είχαν εγκαταλείψει φίλοι και συγγενείς. Το κλάμα και ο πόνος αυτής της γυναίκας που δεν είχε χρήματα ούτε για να θάψει το παιδί της με έκαναν να καταλάβω, με τον πιο σκληρό τρόπο, τι σημαίνει ζωή.
Της έδωσα αμέσως όλα μου τα χρήματα, όλο μου το μισθό και ζήτησα από τον διευθυντή του ιατρικού κέντρου να της δώσει δουλειά στο μαγειρείο της μονάδας, όπως και έγινε. Σήμερα είναι ευτυχισμένη. Γέννησε τελικά δύο παιδάκια και συνεχίζει μέχρι σήμερα να δουλεύει στο ίδιο κέντρο.
Είναι αυτές οι συνθήκες στις χώρες του Τρίτου Κόσμου που μου δίνουν την εντύπωση πως ορισμένα πράγματα εξακολουθούν να είναι "υπεράνω των δυνάμεών μου", όμως ποτέ δεν λυγίζω.
Βέβαια, για να αλλάξουν οι συνθήκες ζωής και το βιοτικό επίπεδο σε αυτές τις χώρες πρέπει οι μεγάλες δυνάμεις να δουν διαφορετικά τις αιτίες της φτώχειας».
Η ευτυχία της προσφοράς
Παρά το γεγονός ότι έχει βραβευτεί δεκάδες φορές από διεθνείς οργανισμούς και ιδρύματα, όπως ο ίδιος λέει, δεν έχει αλλάξει ούτε στο ελάχιστο τις συνήθειές του και το χαρακτήρα του: «Σας λέω μετά λόγου γνώσεως πως όλα αυτά τα χρόνια όσο ακριβώς προχώρησα σε επιστημονικό και σε φιλανθρωπικό επίπεδο, άλλο τόσο προσπαθώ να είμαι ταπεινός, και αυτό είναι το μεγαλύτερο ιδανικό στη ζωή».
Τι κι αν έχει θυσιάσει το χρόνο του και την οικογενειακή του ζωή; Εκείνο που έχει σημασία -όπως λέει- είναι να είσαι χρήσιμος για τον διπλανό σου. Αυτό προσπαθεί να μεταλαμπαδεύσει και στα δύο παιδιά του - τις ελάχιστες ώρες που είναι κοντά τους.
Όμως, ο Αυξέντιος Καλαγκός δεν έχει μόνο τον Κωνσταντίνο και τον Αλέξανδρο.
Έχει σαν παιδιά του 9.000 φτωχά αγγελούδια που δεν είχαν πρόσβαση στη δημόσια και δωρεάν υγεία των χωρών που ζούσαν, στα οποία χάρισε αφιλοκερδώς το δικαίωμα να αναπνέουν και να μπορεί η καρδούλα τους να χτυπάει κανονικά.
Συνεχιστές του φιλανθρωπικού και του επιστημονικού έργου του ευτυχώς -όπως λέει- υπάρχουν, κι είναι όλοι

OI ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ

«Και μάλλον Έλληνες καλείσθαι τους της παιδεύσεως της ημετέρας ή τους της κοινής φύσεως μετέχοντας».
Προς εντυπωσιασμό μπορεί κάποιος να απομονώσει λέξεις και να δώσει την δική του εκδοχή, που είναι παραπλανητική. Και αυτό κάνουν οι κακώς νοούμενοι προοδευτικοί και οι ημιμαθείς που αυτοαποκαλούνται «προχωρημένοι». Θα προσπαθήσουμε, όπως προανέφερα, να αποδώσουμε την αλήθεια. Γι’ αυτό είναι επιτακτικό να δώσουμε όλη την παράγραφο:
«Τοσούτον δ' απολέλοιπεν η πόλις ημών περί το φρονείν και λέγειν τους άλλους ανθρώπους, ώσθ' οι ταύτης μαθηταί των άλλων διδάσκαλοι γεγόνασι και το των Ελλήνων όνομα πεποίηκε μηκέτι του γένους, αλλά της διανοίας δοκείν είναι, και μάλλον Έλληνας καλείσθαι τους της παιδεύσεως της ημετέρας, ή τους της κοινής φύσεως μετέχοντας». ( Ισοκράτης, “Πανηγυρικός”, 50 )
[ Μετάφρ. κατά λέξη: Τόσον πολύ η πόλις μας έχει αφήσει πίσω κατά την φρόνηση και τον λόγον όλους τους άλλους ανθρώπους, ώστε οι μαθηταί της να έχουν καταστή διδάσκαλοι των υπολοίπων και να έχη, έτσι, εξυψώσει το όνομα των Ελλήνων εις διάκρισιν υπεροχής πνευματικής και όχι πλέον απλώς του γένους (δίκην, δηλαδή, συμφύτου γνωρίσματος των Ελλήνων, κατά κοινήν αναγνώρισιν), με αποτέλεσμα μάλλον πλέον να καλούνται Έλληνες αυτοί που κυρίως μετέχουν της ιδικής μας (Αθηναϊκής) παιδείας παρά απλώς και συλλήβδην οι του αυτού με ημάς γένους.]
Ό εστί μεθερμηνευόμενον: «Τόσο πολύ ξεπέρασε η πόλη μας, η Αθήνα, τους άλλους ανθρώπους, ώστε οι μαθητές της έγιναν δάσκαλοι των άλλων. Και το όνομα των Ελλήνων δημιούργησε την πεποιημένη (:πλαστήν) εντύπωση να φαίνεται ότι είναι (:δοκείν είναι) χαρακτηριστικό όχι του γένους, αλλά της διανοίας. Και να αποκαλούνται (καλείσθαι και όχι καλείν) από τους άλλους όχι από μάς, Έλληνες μάλλον οι μετέχοντες της ημετέρας εκπαιδεύσεως και όχι της κοινής καταγωγής».
Ο Ισοκράτης θέλοντας, επομένως, να επαινέσει τους Αθηναίους τους είπε ότι είχαν φτάσει σε τέτοιο σημείο ακμής που πλέον η έννοια “Έλληνας” είχε ταυτιστεί με αυτούς, και τα στοιχεία της ακμής, του πολιτισμού και της παιδείας τους χρησιμοποιούνταν για να περιγράψουν εκείνους που τους έμοιαζαν στον πολιτισμό. Δηλαδή η έννοια Έλληνας δεν ήταν πλέον μόνο εθνολογικός χαρακτηρισμός αλλά τίτλος τιμής, δηλώνοντας τον πολιτισμένο άνθρωπο. Κάποιος, μπορεί εθνικά να ήταν Έλληνας, αλλά αν ήταν απολίτιστος, θα τον αντιμετώπιζαν ως βάρβαρο οι σύγχρονοί του, αν και Έλληνας στην καταγωγή.
Ο Γερμανός ιστορικός ULRICH WILCKEN έγραψε σχετικά: «Με την φράση αυτή ο Ισοκράτης δεν θέλει να συμπεριλάβει (όπως υποστηρίχθηκε συχνά) στους Έλληνες και τους εξελληνισμένους αυτούς βαρβάρους, γιατί γι' αυτόν οι βάρβαροι, ιδιαίτερα οι Πέρσες, εξακολουθούσαν να είναι οι "φυσικοί" εχθροί των Ελλήνων (Πανηγ. παρ. 158, πρβλ. Παναθ.παρ. 163). Το νόημα της φράσεως είναι μάλλον ότι ο Ισοκράτης θεωρεί πραγματικούς Έλληνες μόνον τους Έλληνες εκείνους που είχαν λάβει αττική μόρφωση. » (ULRICH WILCKEN - ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΖΗΣΗ, 1976, Μετάφραση του Καθηγητού κ. Ι.Τουλουμάκου)
Για να αντιληφθεί κανείς το Πνεύμα του Ισοκράτους ("Πανηγυρικός"), ας δούμε τι γράφει σχετικά με την "πανελλήνιον ιδεολογίαν" του Ισοκράτους ο καθηγητής Θεοδωράτος: «Η Ελλάς, υπεστήριζεν (ο Ισοκράτης), αποτελεί ενιαίαν κοινότητα φυλετικήν και πολιτιστικήν και όμως σπαράσσεται συνεχώς από τους εμφυλίους πολέμους, οι οποίοι οδηγούν κατ' ευθείαν εις την φθοράν και την παρακμήν, ενώ απέναντί της στέκουν οι βάρβαροι της Ασίας, φυσικοί και προαιώνιοι εχθροί της, που καλλιεργούν τον εμφύλιον ελληνικόν σπαραγμόν και προκαλούν την ελληνικήν απαθλίωσιν. Μία λοιπόν απομένει οδός σωτηρίας: να παύσει η διχόνοια, να συμφιλιωθούν οι Ελληνες, να συνειδητοποιήσουν πλήρως την φυλετικήν και πολιτιστικήν τους ενότητα και να εκστρατεύσουν εναντίον των βαρβάρων της Ασίας".
Ο Ισοκράτης αναφέρεται στη συνέχεια στην προσφορά των Αθηνών στον Ελληνισμό, μία προσφορά Πολεμική, Ηθική, Οικονομική και Πολιτιστική. ( παράγραφος 50). Εάν σκεφθεί κανείς μάλιστα ότι ο λόγος αυτός αφορά το 380 π.Χ., εποχή κατά την οποία δεν υπήρχαν ακόμη τα Ελληνιστικά Βασίλεια και ούτε βέβαια "βάρβαροι με Ελληνική Παιδεία", είναι σαφέστατο ότι ο συλλογισμός του δεν έχει καμιά σχέση με την σημερινή του χρήση και όχι μόνο δεν επεκτείνει τον Ελληνισμό στους βαρβάρους με "Ελληνική Παιδεία", αλλά απευθύνεται αποκλειστικά στους Έλληνες, που τους "περιορίζει" εις τους έχοντας «Αττικήν Μόρφωση». Επιπροσθέτως, πίστευε πως οι αλλοδαποί ήταν πλέον διασκορπισμένοι σε όλον τον Ελληνικό τόπο, όχι γιατί οι βάρβαροι κατάφεραν να κατακτήσουν την Ελλάδα αλλά επειδή οι ίδιοι οι Έλληνες παράτησαν τις πόλεις τους, και συστήνει στον Φίλιππο να διώξει όλους τους βαρβάρους με φοβέρα και συνάμα να φέρει ευπορία στους Έλληνες. Γι αυτό και ο Ισοκράτης θεωρείται ο πατέρας του Ελληνικού Έθνους. Πρώτος διατυπώνει την ανάγκη της επιβίωσης, διατήρησης και περαιτέρω ανάπτυξης του Ελληνισμού.

Ὁ Ἰσοκράτης, λοιπὸν, πλέκων τὸ ἐγκώμιον τῆς πνευματικῆς αἲγλης τῶν Ἀθηνῶν, γράφει ἐπὶ λέξει:
“…. ΤΟΣΟΥΤΟΝ Δ’ ΑΠΟΛΕΛΟΙΠΕΝ Η ΠΟΛΙΣ ΗΜΩΝ ΠΕΡΙ ΤΟ ΦΡΟΝΕΙΝ ΚΑΙ ΛΕΓΕΙΝ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ, ΩΣΘ΄ ΟΙ ΤΑΥΤΗΣ ΜΑΘΗΤΑΙ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΙ ΓΕΓΟΝΑΣΙΝ, ΚΑΙ ΤΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΝΟΜΑ ΠΕΠΟΙΗΚΕ ΜΗΚΕΤΙ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΙΑΣ ΔΟΚΕΙΝ ΕΙΝΑΙ, ΚΑΙ ΜΑΛΛΟΝ ΕΛΛΗΝΑΣ ΚΑΛΕΙΣΘΑΙ ΤΟΥΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ ΤΗΣ ΗΜΕΤΕΡΑΣ Η ΤΟΥΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΜΕΤΕΧΟΝΤΑΣ.”
Επιμέλεια
Ιωάννης Μ. Ασλανίδης
[ 23-4-2011]

Η ιστορία ενός μολυβιού…

Ένα αγόρι έβλεπε τη γιαγιά του να γράφει ένα γράμμα. Σε κάποια

στιγμή την ρωτάει:

«Γράφεις μια ιστορία για αυτά που έχουμε κάνει? Είναι μια ιστορία για μένα?»

Η γιαγιά του σταμάτησε να γράφει το γράμμα και είπε στον εγγονό της:

«Είναι αλήθεια ότι γράφω για σένα, όμως πιο σημαντικό από τις λέξεις είναι το μολύβι που χρησιμοποιώ. Εύχομαι να γίνεις σαν αυτό το μολύβι όταν μεγαλώσεις.»

Εντυπωσιασμένο το αγόρι και γεμάτο περιέργεια κοίταξε το μολύβι. Δεν του φάνηκε σαν να’ ταν κάτι ιδιαίτερο.

«Μα… είναι σαν όλα τα άλλα μολύβια που έχω δει.»

«Αυτό εξαρτάται από το πώς βλέπεις τα πράγματα. Έχει 5 χαρακτηριστικά πάνω του που αν καταφέρεις ποτέ να αποκτήσεις, θα γίνεις ένα άτομο που θα βρίσκεται πάντα σε αρμονία με την ζωή του:

1ο χαρακτηριστικό: είσαι ικανός να … κάνεις μεγάλα πράγματα, αλλά ποτέ δεν θα πρέπει να ξεχνάς ότι υπάρχει ένα χέρι που καθοδηγεί τα βήματά σου. Ονομάζουμε αυτό το χέρι Θεό, και Εκείνος πάντα μας καθοδηγεί σύμφωνα με το θέλημά Του.

2ο χαρακτηριστικό: κατά διαστήματα, πρέπει να σταματάω να γράφω για να χρησιμοποιήσω την ξύστρα. Αυτό κάνει το μολύβι να υποφέρει λιγάκι, αλλά στο τέλος γίνεται πιο μυτερό. Έτσι και εσύ, θα πρέπει να μάθεις να αντέχεις κάποιους πόνους και θλίψεις, γιατί θα σε βελτιώνουν σαν άνθρωπο.

3ο χαρακτηριστικό: το μολύβι μας επιτρέπει να χρησιμοποιήσουμε γόμα για να διορθώσουμε τα λάθη μας. Αυτό σημαίνει ότι το να διορθώνεις κάτι που έκανες δεν είναι απαραίτητα κακό, βοηθάει στο να σε κρατάει στο δρόμο της δικαιοσύνης.

4ο χαρακτηριστικό: αυτό που έχει πραγματική αξία σε ένα μολύβι δεν είναι το ξύλινο περίβλημά του αλλά η ποιότητα του γραφίτη που κρύβει μέσα του. Έτσι, πάντα να δίνεις αξία σε αυτό που συμβαίνει και έχεις μέσα σου.

Τέλος, το 5ο χαρακτηριστικό του μολυβιού: πάντα αφήνει ένα σημάδι. Ακριβώς με το τον ίδιο τρόπο θα πρέπει να ξέρεις πως ότι και να κάνεις σε αυτή τη ζωή θα αφήνει ένα σημάδι, γι’ αυτό προσπάθησε να μην το ξεχνάς σε κάθε σου πράξη.»

Του Paolo Coelho, που δημοσιεύθηκε πριν χρόνια στο περιοδικό ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ

Τὸ τριπλὸ πρόβλημα ὅπου παρουσιάσθηκε στὴν Ἰαπωνία (σεισμός, τσουνάμι, ραδιενέργεια)

Ἐν Ἀθῆναι τῆ 20 -3 -2011.



ΘΕΜΑ: Τὸ πρόβλημα τὸ ἐπίκαιρο στὴν Ἰαπωνία, καί ἡ πρακτική λύση του μέσα ἀπό τήν Ἑλληνική φιλοσοφία, ὀρθόδοξη πίστη, καί ἐτυμολογία τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας.



Τὸ τριπλὸ πρόβλημα ὅπου παρουσιάσθηκε στὴν Ἰαπωνία (σεισμός, τσουνάμι, ραδιενέργεια) εἶναι διαχρονικὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀδυναμίας τοῦ ἀνθρώπου νὰ τηρήσει τὸ ρητὸ τοῦ Ἱπποκράτη: «κάλιον προλαμβάνειν παρὰ θεραπεύειν». Ὑπενθυμήζω τὴν ὁμολογία τοῦ Ἁγιορίτη Παϊσίου ὅτι ὁ Ἱπποκράτης πρέπει νὰ εἶχε ἀπὸ τὸν Θεὸ φώτιση, γιὰ νὰ γνωρίζει ὀρθῶς τόσα πράγματα σχετικὰ μὲ τὴν ὑγεία τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ ἀδυναμία τοῦ σύγχρονου κόσμου μας νὰ ἐπιτύχει αὐτὸ τὸ ρητὸ , ἔστω καὶ σὲ ποσοστὸ 80%, ἔγκειται σὲ μία αἰτία, καὶ αὐτὴ ἡ αἰτία εἶναι ὁ μὴ φωτισμὸς τοῦ νοῦ. Γιὰ νὰ ἐνοήσει τὸ «προλαμβάνειν» θὰ πρέπει νὰ ἔχει καθαρὸν νοῦν . Στὴν Ἁγία γραφὴ διαβάζουμε: Οἱ Πατέρες λένε ὅτι κατὰ τὴν πτώση τοῦ ἀνθρώπου ἐσκοτίσθηκε ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου. Ἐκσοτίσθη ὁ νοῦς τοῦ Ἀδάμ. Δὲν ἀσχολοῦνται οἱ Πατέρες μὲ τὸν Ἀδὰμ ὡς Ἀδάμ, ἀλλὰ μὲ τὸν νοῦν τοῦ Ἀδάμ, ὁ ὁποῖος Ἀδὰμ ἀρρώστησε, ἐπειδὴ ἐσκοτίσθηκε ὁ νοῦς του. Οἱ Πατέρες μιλᾶνε γιὰ ἀσύνετο νοῦ. Παντοῦ στὴν πατερικὴ γραμματεία τὸ θέμα τῆς πτώσεως εἶναι ὁ σκοτασμὸς τοῦ νοὸς τοῦ ἀνθρώπου. Δὲν εἶναι πολύ καιρός, πρὶν τὸν φοβερὸν αὐτὸν σεισμὸ τῶν 9 ρίχτερ στὴν Ἰαπωνία ὅπου διαβάσαμε σὲ δυὸ-τρεῖς (τὸ πολὺ) ἐφημερίδες γιὰ τὴν Ἰαπωνίαν τὸ ἑξῆς ἀποτρόπαιον καί συνταρακτικόν: «Ἕνα τσὶπ ποὺ κατασκεύασαν ἐπιστήµονες στὸ Πανεπιστήµιο Τσουκουµπὰ τῆς Ὀσάκα θὰ δίνει τὴ δυνατότητα στοὺς µἐγάλους νὰ ἐλέγχουν τὰ µικρά τους. Ἔτσι, τὸ πείραµα«Big Mother», τὸ ὁποῖο βρίσκεται σὲ ἐξέλιξη στὴν Ἰαπωνία, ἐπιτρέπει στοὺς «full time» ἐργαζόµενους γονεῖς νὰ καταγράφουν κάθε κίνηση τοῦ παιδιοῦ τους. Μέσω τῆς συσκευῆς-τσὶπ ποὺ θὰ βάζουν στὰ παιδιά , τοὺς δίνεται ἡ δυνατότητα νὰ µάθουν ὄχι µόνο τὴν ἀκριβῆ περιοχὴ στὴν ὁποία βρίσκονται ἀλλὰ µέσω µίας κάµερας µποροῦν νὰ δοῦν κιόλα ὅσα ἀντικρύζουν.»

Τὸ προπατορικὸ ἁμάρτημα εἶναι ἡ ἀπομάκρυνση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Θεό, ἡ ἀπώλεια τῆς θείας Χάριτος, μὲ συνέπεια τὴν σκότωση, τὴν ζόφωση καὶ τὸν θάνατο τοῦ νοός. Ἀκριβέστερα μποροῦμε νὰ ἰσχυρισθοῦμε ὅτι «ἡ πτώση τοῦ ἀνθρώπου» ἢ ἡ κατάσταση τῆς κληρονομηθείσης ἁμαρτίας εἶναι: α) ἡ ἀποτυχία τῆς νοερᾶς δυνάμεως νὰ λειτουργῆ σωστὰ ἢ ἔστω νὰ λειτουργῆ , β) ἡ σύγχυσή της μὲ τὶς λειτουργίες τοῦ ἐγκεφάλου καὶ τοῦ σώματος γενικότερα καὶ γ) ἡ κατὰ συνέπεια ὑποδούλωσή της στὸ ἄγχος καὶ τὶς συνθῆκες τοῦ περιβάλλοντος. Μὰ θὰ μοῦ πεῖτε , ὁ Ἰαπωνικὸς λαὸς εἶναι ἐργατικός, ναὶ !!! θὰ ἀπαντήσω, μέχρι ἕως νὰ ἐργάζεται τὶς Κυριακὲς παραβαίνοντας τὴν ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ.

Καὶ ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς εἶχε πεῖ ὅτι ἐκεῖνο ὅπου γίνεται τὴν Κυριακὴ εἶναι καταδικασμένο νὰ ἀφανισθεῖ. Ἐὰν λοιπὸν ἀφαιρέσουμε ὅλες τὶς ἐργασίες τῶν Κυριακῶν στὴν Ἰαπωνία ἔχουμε καὶ τὸ ἀνάλογο μεῖον, καὶ αὐτὸ εἴτε μὲ τὸ σεισμό, εἴτε μὲ τὸ τσουνάμι, εἴτε μὰ τὰ πυρηνικὰ ἀτυχήματα, κλπ, ἐπιτυγχάνεται τὸ ἄθροισμα εἰς τὸ πηλίκον. Θεωρῶ ὅτι ὁ Θεός προίκισε αὐτήν τήν χώραν (Ἰαπωνίαν)μέ πλούσια νερά, ἔδωσε εἰς τούς ἀνθρώπους αὐτῆς τῆς χώρας μεθοδικόν νοῦν, ἐργατικότητα, καί ἐξυπνάδα, καί ὡς ἐκ τούτου οἱ ὑδροδυναμικοί σταθμοί , καί οἱ ἄλλες ἐναλλακτικές λύσεις ἦταν δυνατές. Ὅμως συμβαίνει τό ἀκατανόητον καί ἀσεβές γιά τόν σημερινόν ἄνθρωπο , ὅλη ἡ ἰσχύς του, ἡ διάνοια του, τά προσόντα του «ἐργάζονται» εἰς λάθος στρατόπεδον, ὑποτάσσεται εἰς τήν πλεονεξίαν, ὑποκλίνεται εἰς τά διαβολικά ὄπλα ὅπου τούς ὑπέταξαν στό παρελθόν ἐξ αἰτίας τῶν ἁμαρτιῶν τους , ὅπως ὑποτάσσεται ὁ κακοποιός εἰς τό ὀργανωμένο ἔγκλημα (μαφίες), ἤ ὁ ἀνυπεράσπιστος πολίτης ἀπό τό ὀργανωμένο ἔγκλημα ἐξ ἀπουσίας μίας ὀργανωμένης κοινωνίας, γιά νά τόν κάνουν ἐν τέλη ἕρμαιο τῶν σκοτεινῶν δυνάμεων. Παρατηροῦμε πάντα τόσον εἰς τά κακοποιά κινηματογραφικά ἔργα, ὅσο καί στά κακοποιά γεγονότα τῆς κοινωνίας μας τό αἴσθημα σεβασμοῦ ὅπου διακατέχονται οἱ μικρότεροι κακοποιοί ἀπέναντι εἰς μεγαλύτερους ἱεραρχικά κακοποιούς , ὀργανωμένο ἔγκλημα ἤ κοινῶς μαφίες. Ἀκόμα καί τό ἰσχυρό κράτος δύναται νά ὑποπέσει εἰς αὐτόν τόν σεβασμόν-ἀθλιότητα ἀπέναντι κάθε μεγαλοκαρχαριῶν ὅπου δέν εἶναι τίποτες ἄλλο παρά τό ὀργανωμένο ἔγκλημα. Καί στήν περίπτωση τῆς Ἰαπωνίας λειτούργησαν οἱ ἀρχές τῆς παγκόσμιας κακοποιοῦ μαφίας, ὅπου ἀφοῦ ἐκβίασε τόν ἄμαχο πληθυσμόν τῆς Ἰαπωνίας (γέροι, γυναῖκες, παιδιά) διά τοῦ πυρηνικοῦ ὁλοκαυτώματος (1945 -ἀτομική βόμβα) , ἀφοῦ τόν κακοποίησε κατά τόν ποιό ἄτιμο τρόπο τοῦ ἔδωσε ρόλο στήν παγκόσμια οἰκονομία κάνοντας τους συνεργάτες γιά νά καταναλώνουν τά πετρέλαια ὅπου θά εἶχαν εἰς τήν κατοχήν τους καί θά ἐξήγαγαν. Πῶς; μέ τό νά παράγει ὁ Ἰαπωνικός λαός ἀσταμάτητα (λόγο τῆς περισσοτέρας ἐργατικῆς τους φύσης, κλπ) μηχανές καύσεως (βλέπε: αὐτοκίνητα) αὐτοῦ τοῦ καυσίμου (πετρέλαιο). Θεωρῶ ἐπίσης ὅτι ἦταν στό χέρι τοῦ Ἰαπωνικοῦ λαοῦ ἐάν ἤθελε νά κατασκευάζει μαζικά αὐτοκίνητα κινούμενα μόνο μέ μπαταρίες, τό εἴδαμε ὅτι τό ἐπέτυχαν, ἀλλά ὑποτάχθησαν στούς ἐκμεταλλευτές τοῦ πετρελαίου ὅταν τούς διαμήνυσαν νά μήν ἀσχοληθοῦν περαιτέρω μέ αὐτήν τήν τεχνολογίαν καθότι θά ἔπληττε τά συμφέροντα τους. Γνώριζαν οἱ ἐγκέφαλοι τῶν διαβολοκίνητων αὐτῶν πανουργιῶν ὅτι ἡττημένος ὁ Ἰαπωνικός λαός θά ὑποτασσόταν εἰς τόν νικητήν μέ ἕνα αἴσθημα σεβασμοῦ εἰς τόν δυνατότερο. Ἔτσι δίνοντας τό κίνητρον αὐτόν εἰς τόν Ἰαπωνικόν λαόν, δηλαδή νά γίνει μία οἰκονομική δύναμη εἰς τήν παγκόσμια ἀγορά , θά ἐξυπηρετοῦσαν τά δικά τους συμφέροντα ὅπου εἶναι ἡ παγκοσμιοποίηση τῶν πάντων. Ἔχω λοιπόν τήν πεποίθησιν ὅτι ἡ ἀσέβεια αὐτήν πρός τόν Θεόν ἦταν ἡ αἰτία καί νά παραχωρήσει ὁ Θεός τήν φοβεράν αὐτήν καταστροφήν εἰς τόν Ἰαπωνικόν λαό (μέ τήν ἔννοια ὄχι ὅτι τήν προκάλεσε ὁ μεγαλοδύναμος Θεός ἀλλά δέν τήν ἀπότρεψε). Διότι δέν εἴμεθα σίγουροι ὅτι πρόκειται περί Θεομηνίας (ὅπως λέγεται), ἀλλά ἴσως καί μία ἀκόμα ἐσκεμμένη κακοποίηση ἀπό σκοτεινές δυνάμεις ὅταν ἐνεργοποίησαν τό ρῆγμα (τεκτονική Ἀσιατική πλάκα ) διά βόμβες τύπου ὅπου ἐκρήγνυνται ἀφοῦ τρυπήσουν δεκάδες μέτρα τόν βυθό τῆς θαλάσσης, τέτοιου τύπου βόμβες τίς εἴδαμε στόν πόλεμο τοῦ Ἰράκ, ὅταν περιστρεφόμενη ἐκείνη κεφαλή (ἡ νέου τύπου βόμβα)μποροῦσε νά ἐκραγῆ ἀφοῦ διεισδύσει ἀρκετά δεκάδες μέτρα καί μέσα στό ὑπέδαφος. Μήν ξεχνοῦμε ὅτι πρίν συμβῆ ὁ κύριος σεισμός προηγήθηκαν «τρία ἑξάρια» ρίχτερ στήν ὑποθαλάσσια περιοχή στό ρῆγμα τῆς Ἀσιατικῆς τεκτονικῆς πλάκας. (Ἀπόφθεγμα τοῦ ἀρχαίου Δημόκριτου: « ΤΙΠΟΤΕ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑΤΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΝ ΒΥΘΟ».) Καί γιά νά ἐπανέλθουμε περί σκότιση τοῦ νοῦ, ἐάν ὁ νοῦς γνωρίζει τὸ προλαμβάνειν γνωρίζει καὶ ἐκεῖνο ὅπου ἐὰν τὸ ἀφήσει θὰ δημιουργήσει νόσον καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ τὸ «θεραπεύειν» θὰ γίνει δύσκολη ὑπόθεσης, καὶ ἐὰν ἐπιτευθεῖ 100%. Θεωρῶ λοιπὸν ὅτι ὅταν ἀπουσιάζει στὶς κυβερνήσεις κρατῶν ὁ φωτισμένος νοῦς , οὐδέποτε θὰ ἐπιτύχουν τὸ ὀρθῶς «προλαμβάνειν» τοῦ Ἱπποκράτη, οὐδέποτε δὲ τὸ ὀρθῶς ἐπίσης «θεραπεύειν». Θὰ ὁδηγῆται ἀπὸ τὸ συλλογικὸ καὶ μοναχικὸ γνώρισμα τῆς ἐμπειρίας, καὶ μόλις τὸ ἐμπεδώσει καλῶς αὐτὸ θὰ ἐπακολουθεῖ μία νέα κατάσταση ἀπὸ τὸν πανοῦργο διάβολο καὶ ἐχθρὸ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ ἄνθρωπος πάλι ἐμπειρικὰ θὰ διορθώνει τὴν κατάσταση (δηλαδὴ τό κατά δύναμιν«θεραπεύειν») χωρὶς νὰ λογαριάζει τὶς ἀπώλειες. Ἀπώλειες ὅπου θὰ εἶναι καὶ σὲ ζωὲς ἀνθρώπων, καὶ σὲ ψυχὲς ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ σὲ πνευματικὲς ἀπώλειες ὀρθῆς καταστρατήγησης τῆς ζωῆς, μέχρι ὅπου τελικὰ ἡ ζυγαριὰ θὰ γέρνει εἰς βάρος τῶν κοινωνιῶν τῶν ἀνθρώπων εἰς τέτοιον βαθμὸν ὅπου δὲν θὰ γίνεται πλέον δυνατὴ ἡ ἐξισορρόπησιν των. Τί θὰ μποροῦσαν νὰ προβλέψουν; Τὴν μὴ κατασκευὴ πυρηνικῶν σταθμῶν στὴν Ἰαπωνίαν, ἀλλὰ μία ἐναλλακτικὴ λύση διὰ οἰκολογικῶν μεθόδων, ὅπως τῶν τόσων πολλῶν ὑδροηλεκτρικῶν σταθμῶν (ὅπου εἶναι ἐν ἀφθονία τὰ νερὰ σὲ αὐτὴν τὴν χώρα). Τὸ φοβερὸν ἀποτέλεσμα τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου (οἱ ἀτομικὲς βόμβες) ἔπρεπε νὰ τὸν ἐκλάβει ἡ Ἰαπωνίαν ὡς θεία δίκη ὅπου συνεργασθῆκαν μὲ τὸν δαιμονισμένον Χίτλερ. Καὶ ἐδῶ ἐπίσης διδάσκει ἡ ἱστορία ὅτι ἀκόμα καὶ ἕνας ἔξυπνος λαός, ὅπως ἦταν ἡ Γερμανία, παρασύρθηκε ἀπὸ ἕναν δαιμονισμένο ψυχοπαθή ἡγέτη , καί αὐτό ἔπαθε μετέπειτα καί ἡ Ἰαπωνία μέ τήν σειρά της, καὶ αὐτὸ ἐπίσης φανερώνει τὴν ἀδυναμία τοῦ ἀνθρώπου νὰ προφυλαχθεῖ μόνο καὶ μόνο μὲ τὴν ἐξυπνάδα τοῦ μυαλοῦ του, τὴν φοβερήν του ἐργατικότητα, τὸ ἄσβεστο πάθος του, τήν συλλογικήν του μεθοδικότητα, κλπ, γι' αὐτὸ ὅπου ἐπιτελεῖ. Ἡ ἐξυπνάδα , ἡ ἐργατικότητα, ἡ μεθοδικότητα, τὸ πάθος, κλπ, ἐκπίπτει στὴν ὑπερηφάνεια, καὶ αὐτὴ μέ τήν σειρά της στὸ διάβολο, ὅπου τοῦ ἀνήκει, διάβολο ὅπου σκοτίζει τὸν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀνάβει μετέπειτα τὸ δικό του φῶς στὸ δικό του σκοτάδι γιὰ νὰ ἀπροσανατολίσει τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ τοὺς ὁδηγήσει στὸ χεῖλος τοῦ γκρεμοῦ. Ἐὰν ἐπίσης εἶχαν φωτισμὸ τοῦ νοῦ θὰ μποροῦσαν ἐπὶ παραδείγματι νὰ προβλέψουν νὰ μὴν εἶναι κατοικίσημες οἱ ἀκτὲς ἀπὸ ἡλικιωμένους μοναχικοὺς ἀνθρώπους, κλπ, καὶ σὲ ἀπόσταση ἀσφαλείας γιὰ κάθε τσουνάμι. Τὰ δὲ σπίτια ὅπου θὰ ὑπῆρχαν νὰ ἔχουν κατασκευασθεῖ ὡς ὑδατοστεγεῖ πλεούμενα ὥστε νὰ ἐπιπλέουν στὸ νερό, καὶ δεκάδες ἀλλὰ ὅπου σὲ συνδιασμὸ παραμέτρων θὰ ἐκμηδενίζαν τοὺς ὁποιουσδήποτε κινδύνους. Τέλος θὰ ἤθελα νὰ προσέξετε καὶ μίαν παρατήρησή μου. Ὁμίλησαν πολλοὶ γιὰ μίαν ἀξιόλογο ψυχραιμίαν ὅπου ἐπιδεικνύει ὁ Ἰαπωνικὸς λαός, ἐπειδὴ γνωρίζω λίγα πράγματα γιὰ τὸν ἰαπωνικὸ λαό, ἔχω τὴν αἴσθησιν ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται σὲ δυὸ παράγοντες, ὁ πρῶτος εἶναι ἡ ἐκπαίδευση γιὰ τοὺς σεισμούς, ὅπου αὐτὴ ἐπιτυγχάνεται σχεδὸν ἀπὸ τὴν νηπιακὴ ἡλικίαν. Ὁ δεύτερος παράγοντας εἶναι τῆς φυλῆς τὸ χαρακτηριστικὸ ὅπου δὲν ἐκδηλώνονται μὲ τὸν γνωστὸ δυτικὸ τρόπο. Δηλαδή, ὑπάρχει καὶ πανικὸς καὶ φόβος, καί τά δυό συγκρατοῦνται ἀπό τό γνώρισμα τῆς ἐμπειρίας καί ἐκπαίδευσης, ὅπως ἐπίσης καί ὅπου αὐτὰ τὰ δυὸ ἔχουν τὴν ἱκανότητα νὰ μὴν ἀποκαλύπτονται φαινομενικά , καί αὐτό εἶναι μία ἱκανότητα χαρακτηριστική τῆς Ἰαπωνικῆς φυλῆς. Παράδειγμα, κάποιος ψυχίατρος καθηγητής πανεπιστημίου ἐπισκέφθηκε κάποτε μία ψυχιατρική κλινική στήν Ἑλλάδα γιά νά συναντήσει τήν μορφή τῆς παραφροσύνης, (κάτι ὅπου εἶναι, ἐδῶ ὅπου τά λέμε , καί μία μορφή ἀκραίου πανικοῦ) τότες αὐτήν ,ἐδῶ στήν χώρα μας , πολύ περισσότερον τήν συνάντησε μέσα ἀπό ὑστερικές κραυγές καί ὑπερκινητικά ἄτομα ὅπου κουνοῦν χέρια, πόδια, ἀσυγχρόνιστα, κλπ. Ἐπισκεπτόμενος τήν Ἰαπωνία , ἀναφέρει ὅτι τήν συνάντησε ἐπίσης στούς ψυχικά διαταραγμένους συνανθρώπους μας , ὅμως μέ τήν ἀκραίαν ἀντίθετη μορφή της. Ὑπῆρξαν οἱ ἀσθενεῖς (ἀναφέρει ὁ καθηγητής) σιωπηλοί, καθόλου κινητικοί, ὅπου πλανῶνται μέσα στό κτίριο σάν φαντάσματα. Ἡ παραφροσύνη ὅμως ὑπῆρξε, καταλήγει ὁ καθηγητής στήν ἔρευνα του, τόσο στούς μέν (Ἑλληνικό ψυχιατρεῖο) ὅσο καί στούς δέ (Ἰαπωνικό ψυχιατρεῖο) , ἁπλούστερα ὑπῆρξε στίς ἀκραῖες μορφές της (φωνές -σιωπή). Ἐπίσης ἄς μήν ξεχνοῦμε καί ἐτοῦτο: «Στήν Ἰαπωνία αὐτοκτονεῖ ἕνα μεγάλο ποσοστό ἀνθρώπων ὅπου ὡς χώρα κατατάσσεται ἡ πρώτη στόν κόσμο», αὐτές οἱ αὐτοκτονίες ἔχουν ἕνα καί μοναδικό χαρακτηριστικό γνώρισμα : «τήν ἀπόλυτη ψυχραιμία τῆς πράξεως», ἄρα ἔχουμε μία παράφρων πράξη , ἕναν σιωπηλό καί διαταραγμένο πανικό τοῦ νοῦ καί τῆς ψυχῆς, χωρίς νά δικαιολογῆται σέ καμμία περίπτωση τό αἰτιατόν κίνητρον αὐτῆς , καί ὅπου τελεῖτε ἐν πλήρη ψυχραιμία, σχεδόν τελετουργική διαδικασία. Ἡ ὀρθόδοξη χριστιανική Ἑλλάς ἴσως χρήματα δέν ἔχει γιά νά προσφέρει στήν Ἰαπωνία , ἀλλά μέσα ἀπό ὅσους διαθέτουν τό γνήσιο φιλότιμο, θά μποροῦσαν νά προσφέρουν στούς συνανθρώπους μας σίγουρα τήν ἐλπίδα, τόν ἐνθουσιασμό γιά τήν ζωή, τά ἀνώτερα ἀληθινά ἰδανικά, καί γιατί ὄχι καί τήν πρωτοπορία στήν ἔρευνα γιά νά ἐξαλείψουμε τεχνολογικά τήν ραδιενέργεια. Ἡ θεωρία τῆς ἀτομικῆς ἐνέργειας ἄρχισε θεωρητικά ἀπό τόν Ἕλλην Δημόκριτο, μία ἄλλη ἴσως ἰσότιμη θεωρία γιά τήν ἐξάλειψη τῆς ραδιενεργοῦ ἀκτινοβολίας πόσο περισσότερο δύσκολο θά μποροῦσε νά ἦταν , πάλι ἀπό Ἕλληνες; . Τό δηλητήριο πάντα πρέπει νά ἔχει καί τό ἀντίδοτο του, καί ἐάν τό φίδι (οἱ Ἀμερικανοεβραῖοι ἐπιστήμονες δημιούργησαν κάτι τό ἀπαγορευμένο - ραδιενέργεια) οἱ Ἕλληνες ὀφείλουν νά ἐφεύρουν τό ἀντίδοτο του. Διότι σήμερα βλέπουμε πολλά ἀπαγορευμένα πράγματα νά ἐπικρατοῦν ἀπό τούς Ἀμερικανοεβραίους, ὅπως τά μεταλλαγμένα, ἡ κλωνοποίηση, τά σκληρά ναρκωτικά, κλπ, καί νά μήν ἔχουμε μία ὀργανωμένη ἰσχυρή κοινωνία ἑνωμένη νά τά ἀντιμετωπίσει. Ὁ δημιουργός Θεός μέσα ἀπό τά δημιουργήματα του μᾶς ἔδωσε φυτά ὅπου τήν ἀπορροφοῦν τήν ραδιενέργεια , ὁ ἡλίανθος διαθέτει αὐτήν τήν ἰδιότητα περισσότερο ἀπό ὅλα, ἄς μήν ξεχνᾶμε ὅτι ἀπό ἕνα ἄλλο δημιούργημα τοῦ Θεοῦ (ἡ νυχτερίδα) ἀποτέλεσε τίς βάσεις νά ἀναπτυχθεῖ ἕνα μηχανικό «θαῦμα» : τό ραντάρ. Κατά τόν ἴδιο λοιπόν τρόπο καί αὐτό τό φυτό (ὁ ἡλίανθος) θά μποροῦσε νά ἀποτελέσει ἕνα τεχνολογικό κατασκεύασμα ὅπου θά ἀπορροφᾶ τήν ραδιενέργεια καί θά τήν συλλέγει εἰς ἀναλώσιμες πλακέτες. Ἕνας μελλοντικός μηχανισμός ὅπου θά προβλέπετε νά ἐγκαταστήνετε σέ κάθε οἰκία στήν πληγεῖσα ραδιενεργό περιοχή καί θά ἀποτρέπει τήν ραδιενεργό μόλυνση νά συσσωρευτῆ στόν ἀνθρώπινο ὀργανισμό , διότι ὁ ἀνθρώπινος ὀργανισμός, ὅπως καί κάθε ζωντανός ὀργανισμός ἔχει τήν ἰδιότητα νά τήν συσσωρεύει - ὅπως ἡ μπαταρία τήν ἠλεκτρική ἐνέργεια. Βεβαίως ὅμως ἡ καλύτερη λύση εἶναι ἡ ἀπαγόρευση αὐτῆς τῆς τεχνολογίας, διά μίας ὀργανωμένης παγκόσμιας ὀρθόδοξης κοινωνίας, καί αὐτός θά πρέπει εἶναι ὁ κύριος σκοπός καί καθῆκον κάθε χώρας, ἀλλά ἐάν γιά ὁποιοδήποτε λόγο ὑπάρξει μία διαφυγόντα κακοποιός δράση , (γιά κατασκευή πυρηνικῶν σταθμῶν) ἀπό ὁπουδήποτε, νά ἔχει τουλάχιστον ἡ ὀργανωμένη κοινωνία (μέσα ἀπό ὅλες τίς χῶρες στόν πλανήτη) τό ἀντίδοτο της. Γιά περισσότερες γνώσεις διά τήν ἐπίτευξη αὐτοῦ τοῦ μηχανισμοῦ ἄς βοηθηθοῦμε ἀρχικά μέ τήν μεθοδικότητα τῆς ἔρευνας μέσω τῆς ἐτυμολογίας τῶν Ἑλληνικῶν λέξεων-ἐννοιῶν – (βλέπε παρακάτω) . Ἡ ὀρθόδοξη Ἑλλάς πρέπει νά ἀποτρέψει ὅσο περισσότερες αὐτοκτονίες γίνεται στήν Ἰαπωνίαν, νά διδάξει τήν ἀληθινή ἀνδρείαν , τά ὀρθά αἰσθήματα τιμῆς, καί ὅπου ὅλα αὐτά τά ἔχει διαστρεβλώσει ὁ διάβολος μέ μοναδικό στόχο νά ὑφαρπάζει ψυχές ἄνευ ἀγώνων. Καί αὐτά οἱ ὀρθόδοξοι θά τό ἐπιτύχουν μόνον μέ τήν προσευχή στόν ἀληθινό Τριαδικό Θεό, προσευχή καί ἐλπίδα νά φωτίζεται ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου , καί ἐμᾶς τῶν Ἑλλήνων , ἀλλά καί στούς ἄλλους λαούς, γιά νά βρίσκουν τίς ὀρθόδοξες λύσεις .-



ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ & ΕΝΝΟΙΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ.



Ὁ Θεός –λόγος (Ἰησοῦς Χριστός) ἦταν ἐκείνη ἡ ἀρχή ὅπου πολλαπλασίασε τήν δημιουργίαν στόν κόσμο μας διά μόνο τοῦ λόγου του, καί τήν πολλαπλασίασε μέ πλήρη ἁρμονία καί ὑπέρτατη σοφία. Ὁ θεῖος ἐπίσης λόγος γράφτηκε στήν Ἑλληνική γλώσσα, καί αὐτή ἡ Ἑλληνική γλώσσα και γραπτός λόγος ἐπίσης θεωρῶ ὅτι δύναται νά πολλαπλασιάσει πολλά καλά στοιχεῖα μέ τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ-λόγου ὅπου ἐπιζητεῖ ἡ ἀνθρωπότητα γιά νά καλυτερέψει ὁ κόσμος μας. Ἡ μεθοδολογία ἔγκειται στό α) νά φανερώσουμε τίς ἀρχικές λέξεις «κλειδιά» ὅπου πρωταγωνιστοῦν στήν ραδιενέργεια, β) νά ἀναλύσουμε τίς ἐτυμολογικές, ἑρμηνευτικές, καί ἐννοιολογικές ἀρχές ὅπου πηγάζουν ἐκεῖνες οἱ λέξεις, ἀποκτώντας νέες λέξεις. Γ) νά παρατάξουμε ἐκ νέου τά νέα εὑρήματα ὡς λέξεις-στοιχεῖα, καί νά τίς ξαναδιασπάσουμε σέ νέες ἔννοιες-λέξεις-στοιχεῖα. Τέλος καί ἡ τέταρτη φάση τῆς μεθοδολογίας εἶναι νά συναρμολογήσουμε τίς λέξεις-στοιχεῖα ὡς τεχνολογικό ὑλικό, γιά νά ὑλοποιήσουμε τήν ἀρχική θεωρία στήν πράξη. Τά ἀποτελέσματα θά φανοῦν ἀπό τό πείραμα, πείραμα ὅπου μέ κάθε τυχόν ἀποτυχία του ἀλλάζουμε τά δεδομένα - νέα στοιχεῖα σέ διαφορετικές παραμέτρους, μέχρι ὅπου ἐπιτύχουμε θετικά ἀποτελέσματα μέ ὁλοένα ἀσταμάτητες νέες προσπάθειες.





Ἕνα παράδειγμα ἀρχικῶν λέξεων, ὅπου δύνανται νά πολλαπλασιασθοῦν τά παράγωγα τους καί τά στοιχεῖα τους μέσα ἀπό προτάσεις θεματολογίας:



ΑΡΧΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ «ΚΛΕΙΔΙΑ» ΚΑΙ Η ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΑΥΤΩΝ.



1) ΣΥΣΣΩΡΕΥΤΗΣ - ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ.

2) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑΝΘΟΥ- ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΟΠΟΥ ΣΥΣΣΩΡΕΥΟΥΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ.

3) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ.

4) ΟΡΓΑΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΠΟΥ ΣΥΣΣΩΡΕΥΟΥΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ

5) ΤΟ ΗΛΙΕΛΑΙΟ ΩΣ ΥΓΡΟ ΤΟΙΧΟΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ.

6) ΤΟ ΙΩΔΙΟ ΩΣ ΥΓΡΟ ΤΟΙΧΟΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ.

7) ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗ Η ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ. { Παράδειγμα: Ἐάν βάλουμε μπαταρίες μέσα σέ ἕνα κουβά μέ νερό θά παρατηρήσουμε ὅτι βάζοντας φωτιά στό νερό αὐτό ἀναφλέγεται. Η ἐνέργεια τῆς μπαταρίας διαχύθηκε στό νερό καί αὐτή καταναλώθηκε διά τῆς φωτιᾶς, ὅταν ἀναφλέχθηκε τό νερό. Στήν περίπτωση τῆς ραδιενέργειας πληροφορούμεθα ὅτι τά ΜΜΕ στήν Ἰαπωνία ἐνημερώνουν τόν πληθυσμό νά κυκλοφορεῖ μέ ὀμπρέλλες, ἀκριβῶς καθότι συσσωρεύεται στήν σταγόνα ἡ ραδιενέργεια. Ἄρα θά μποροῦσαν νά ἐπικεντρωθοῦν στό ἐνδεχόμενο ἐάν ἡ ὑγρασία στήν ἀτμόσφαιρα εἶναι ἕνα στοιχεῖο (ἀπό τά πολλά) ὅπου συσσωρεύεται ἡ ραδιενέργεια, ἔπειτα νά εὕρουν τρόπους νά καταναλωθεῖ αὐτή ἡ ραδιενέργεια, μετατρέποντας την εἴτε σέ θερμότητα εἴτε σέ ἄλλη μορφή ἐνέργειας ὥστε νά ἀναλωθεῖ χωρίς νά πλήξει τόν ἄνθρωπο, τά φυτά καί τά ζῶα.

Ἐνθυμοῦμαι ὅτι διάβασα κάποτε τό ἑξῆς: Στήν ἀρχαία Ἀθήνα ἀπετράπη ἡ μόλυνση στούς Ἀθηναίους ἐξ αἰτίας μίας παρατήρησης τοῦ Ἱπποκράτη. Πρόκειται γιά τόν περίφημο λοιμό τῶν Ἀθηνῶν, γιά τόν ὁποῖο ὁ Ἱπποκράτης ἀφοῦ διαπίστωσε πώς οἱ σιδηρουργοί δέν νοσοῦσαν (λόγο τς συναστροφής τους μέ την φωτιά), μέ ἑστίες φωτιᾶς ἀπολύμανε τόν ἀέρα τῆς πόλης καί ὑποχώρησε ἡ νόσος. Αὐτός ὁ λοιμός ἦταν ὁ χειρότερος στόν ἀρχαῖο Ἑλληνικό κόσμο, καθότι κατά τήν διάρκεια τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου εἶχε ἀποδεκατιστεῖ τεράστιος πληθυσμός. Γι' αὐτό τό ἔργο του ἐκδόθηκε τό περίφημο ΔΟΓΜΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ χαρακτηρίζοντάς τον σωτήρα, εὐεργέτη καί Ἀθηναῖο πολίτη, τιμώντας τον στά Παναθήναια καί στεφανώνοντάς τον μέ στεφάνι ἀξίας χιλίων χρυσῶν νομισμάτων. Ὁ Ἱπποκράτης τοποθετοῦσε τόν ἄνθρωπο στό κέντρο τῆς ζωῆς καί τόν θεωροῦσε ὁλότητα ψυχῆς καί σώματος. Μάλιστα καθόριζε τά ὅρια τῆς δεισιδαιμονίας καί τοῦ θεϊκοῦ­ ἱερατείου - ἀπό τήν ἐπιστημονική ἀλήθεια. Διαχώριζε τίς λαθεμένες δοξασίες­ καί μαγεῖες καί ὅριζε τίς ἀσθένειες , διακηρύσσοντας πώς δέν εἶναι τόσο ὅσο ἀναφερόταν ὁ ἀρχαῖος τότες κόσμος ὡς θεϊκές τιμωρίες, ἀλλά κυρίως ἀποτέλεσμα αἰτίας. }



Τέλος θά ἀναφέρω ἐπιλεκτικά ἀποφθέγματα τοῦ ἀρχαίου Δημόκριτου, ἀποφθέγματα ὅπου ἔχουν σχέση μέ τήν ἐπικαιρότητα στήν Ἰαπωνία, ἀλλά καί μέ τήν διάσπαση τοῦ ἀτόμου, τόσον ἐπιστημονικῶς ὅσο καί ἠθικῶς, καί θά πρέπει νά τά ἐνθυμηθοῦμε πρῶτα ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες ἐάν θέλουμε νά διδάξουμε καί τούς ἄλλους λαούς.



Τά ἀποφθέγματά του:

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΥΞΑΝΟΥΜΕ ΤΗ ΝΟΗΤΙΚΗ ΜΑΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΙΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΜΑΣ


ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΝΑ ΔΕΙΧΝΟΥΜΕ ΠΡΟΝΟΙΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΑΡΑ ΝΑ ΜΕΤΑΝΟΟΥΜΕ


ΤΙΠΟΤΕ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑΤΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΝ ΒΥΘΟ
ΟΠΟΙΟΣ ΠΡΟΤΙΜΑΕΙ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΠΡΟΤΙΜΑΕΙ ΤΑ ΠΙΟ ΘΕΪΚΑ. ΟΠΟΙΟΣ ΠΡΟΤΙΜΑΕΙ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΠΡΟΤΙΜΑΕΙ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ
ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ ΝΑ ΕΜΠΟΔΙΖΟΥΜΕ ΑΥΤΟΝ ΠΟΥ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΔΙΑΠΡΑΞΕΙ ΑΔΙΚΙΑ. ΑΝ ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ, ΑΣ ΜΗ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΑΔΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΤΟΥ
ΠΡΕΠΕΙ Η, ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΓΑΘΟΙ Η, ΝΑ ΜΙΜΟΥΜΑΣΤΕ ΤΟΥΣ ΑΓΑΘΟΥΣ
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΝ ΕΥΤΥΧΟΥΝ ΜΕ ΤΑ ΣΩΜΑΤΙΚΑ ΑΓΑΘΑ ΟΥΤΕ ΜΕ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ, ΑΛΛΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΥΜΑΘΕΙΑ
ΕΙΝΑΙ ΣΠΟΥΔΑΙΟ ΠΡΑΓΜΑ ΝΑ ΣΚΕΦΤΟΜΑΣΤΕ ΤΑ ΠΡΕΠΟΝΤΑ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΣΥΜΦΟΡΕΣ
Η ΜΕΤΑΜΕΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΣΧΗΜΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ
ΕΙΝΑΙ ΑΣΧΗΜΟ ΝΑ ΣΕ ΚΥΒΕΡΝΑΕΙ Ο ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΣ
ΟΠΟΙΟΣ ΝΙΚΙΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΤΕ ΑΠΟ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΠΟΤΕ ΔΙΚΑΙΟΣ
ΠΟΛΛΟΙ, ΑΝ ΚΑΙ ΚΑΝΟΥΝ ΤΙΣ ΠΙΟ ΑΣΧΗΜΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ, ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΤΟΥΣ ΠΙΟ ΩΡΑΙΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ
ΟΙ ΑΝΟΗΤΟΙ ΣΥΝΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΔΥΣΤΥΧΙΕΣ
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΖΗΛΕΥΟΥΜΕ ΤΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ
Η ΕΥΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΟΥΣ ΕΓΚΕΙΤΑΙ ΣΤΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΗ ΕΝΩ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΩΡΑΙΑ ΔΙΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ
ΟΙ ΕΛΠΙΔΕΣ ΕΚΕΙΝΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΙ ΣΩΣΤΑ ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΙΜΕΣ ΕΝΩ ΤΩΝ ΑΝΟΗΤΩΝ ΑΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΤΕΣ
ΟΥΤΕ ΤΕΧΝΗ ΟΥΤΕ ΣΟΦΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΦΙΚΤΗ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟΝ, ΑΝ ΔΕΝ ΤΗ ΔΙΔΑΧΘΕΙ
ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΝΑ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΠΑΡΑ ΤΑ ΞΕΝΑ
ΟΣΟΙ ΕΧΟΥΝ ΤΑΚΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΑΥΤΟΙ ΕΧΟΥΝ ΚΑΙ ΤΑΚΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΖΩΗ
ΠΟΛΛΟΙ ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΝ ΠΟΛΛΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΔΕΝ ΔΙΑΘΕΤΟΥΝ ΝΟΥ
Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΞΙΟΣ Η, ΑΝΑΞΙΟΣ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΜΕ ΒΑΣΗ ΟΣΑ ΚΑΝΕΙ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΟΣΑ ΣΚΕΠΤΕΤΑΙ
ΟΙ ΕΝΤΟΝΕΣ ΕΠΙΘΥΜΙΕΣ ΕΝΟΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΣ ΚΑΝΟΥΝ ΤΗ ΨΥΧΗ ΤΥΦΛΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ
ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΧΟΜΑΣΤΕ ΤΙΠΟΤΕ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟ, ΑΝ ΔΕΝ ΜΑΣ ΟΦΕΛΕΙ ΗΘΙΚΑ
ΟΙ ΑΝΟΗΤΟΙ ΔΕΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΛΛΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΜΦΟΡΕΣ
ΔΟΞΑ ΚΑΙ ΠΛΟΥΤΟΣ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΕΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΣΦΑΛΗ ΑΠΟΚΤΗΜΑΤΑ
Η ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΚΟ, ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΤΟ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ Η ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΑΔΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ
ΕΙΝΑΙ ΚΑΚΟ ΝΑ ΜΙΜΟΥΜΑΣΤΕ ΤΟΥΣ ΚΑΚΟΥΣ, ΕΝΩ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΥΣ ΟΥΤΕ ΝΑ ΣΚΕΦΤΟΜΑΣΤΕ ΝΑ ΤΟΥΣ ΜΙΜΗΘΟΥΜΕ
ΕΙΝΑΙ ΑΣΧΗΜΟ ΝΑ ΔΕΙΧΝΟΥΜΕ ΠΟΛΥΠΡΑΓΜΟΣΥΝΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΞΕΝΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ Ν' ΑΔΙΑΦΟΡΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΜΑΣ
ΟΙ ΔΙΑΡΚΕΙΣ ΑΝΑΒΟΛΕΣ ΚΑΝΟΥΝ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΝΑ ΜΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ ΠΟΤΕ
ΟΣΟΙ ΜΕ ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΚΑΝΟΥΝ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΑΛΛΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΙΠΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΨΕΥΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤ' ΕΠΙΦΑΣΗ ΜΟΝΟ ΕΝΑΡΕΤΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ
ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΟΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΝΟΥ, ΓΙΑΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΣΩΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ
ΑΙΤΙΑ ΤΩΝ ΛΑΘΩΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΤΙ ΑΓΝΟΟΥΜΕ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ
ΟΠΟΙΟΣ ΚΑΝΕΙ ΑΣΧΗΜΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΟΦΕΙΛΕΙ ΠΡΩΤΑ ΝΑ ΝΤΡΕΠΕΤΑΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ
ΤΟ ΝΑ ΛΕΣ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΝΑ ΜΗ ΘΕΛΕΙΣ Ν' ΑΚΟΥΣ ΤΙΠΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΠΛΕΟΝΕΞΙΑ


ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΥΕΡΓΕΣΙΕΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΣΤΙΓΜΗ ΕΙΝΑΙ ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΤΙΣ ΔΕΧΟΝΤΑΙ
ΔΙΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΕΥΕΡΓΕΣΙΑ ΕΧΕΙ ΟΧΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΑΠΟΒΛΕΠΕΙ ΣΤΗΝ ΑΝΤΑΠΟΔΟΣΗ, ΑΛΛΑ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΕΠΙΛΕΓΕΙ ΤΗΝ ΑΓΑΘΟΠΟΙΪΑ
ΠΟΛΛΟΙ ΠΟΥ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΦΙΛΟΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ ΕΙΝΑΙ
Η ΦΙΛΙΑ ΕΝΟΣ ΣΥΝΕΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΗ ΦΙΛΙΑ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΑΝΟΗΤΩΝ
ΠΟΛΛΟΙ ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΝ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥΣ, ΟΤΑΝ ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ ΠΕΣΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΠΛΟΥΤΗ ΣΤΗ ΦΤΩΧΕΙΑ
ΣΤΑ ΠΑΝΤΑ ΤΟ ΩΡΑΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΣΟ, ΔΕΝ ΘΕΩΡΩ ΟΜΩΣ ΣΩΣΤΗ ΟΥΤΕ ΤΗΝ ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΟΥΤΕ ΤΗΝ ΕΛΛΕΙΨΗ
ΕΙΝΑΙ ΕΥΚΟΛΟ ΝΑ ΒΡΕΙΣ ΦΙΛΟΥΣ, ΟΤΑΝ ΕΙΣΑΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ, ΑΛΛΑ, ΟΤΑΝ ΕΙΣΑΙ ΔΥΣΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ, ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΔΥΣΚΟΛΟ ΑΠ' ΟΛΑ
ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ, ΑΦΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΝΑ ΜΗ ΓΕΛΑΜΕ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΜΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ, ΑΛΛΑ ΝΑ ΘΡΗΝΟΥΜΕ
ΤΑ ΚΑΛΑ ΜΑΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΝΩ ΤΑ ΚΑΚΑ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΝΑ Τ' ΑΝΑΖΗΤΗΣΟΥΜΕ
ΟΙ ΦΙΛΟΚΑΤΗΓΟΡΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΙ ΓΙΑ ΦΙΛΟΙ


ΤΟ ΝΑ ΣΥΛΛΟΓΙΖΟΜΑΣΤΕ ΠΑΝΤΟΤΕ ΤΟ ΚΑΛΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟΝ ΘΕΪΚΟ ΝΟΥ
ΟΣΟΙ ΕΠΑΙΝΟΥΝ ΤΟΥΣ ΑΝΟΗΤΟΥΣ ΤΟΥΣ ΒΛΑΠΤΟΥΝ ΠΟΛΥ
ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΝΑ Σ' ΕΠΑΙΝΟΥΝ ΑΛΛΟΙ ΠΑΡΑ ΝΑ ΑΥΤΟΕΠΑΙΝΕΙΣΑΙ
ΠΡΕΠΕΙ Ν' ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ ΤΙΣ ΑΔΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΟΧΙ ΑΠΟ ΦΟΒΟ ΑΛΛΑ ΕΠΕΙΔΗ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΩΣΤΟ
ΣΥΜΒΑΤΙΚΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΟ ΘΕΡΜΟ, ΣΥΜΒΑΤΙΚΑ ΤΟ ΨΥΧΡΟ, ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΜΟΝΟ ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΚΕΝΟ
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ ΝΟΗΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΣΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΑΚΡΙΣΙΑ
ΤΑ ΘΕΪΚΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΝΤΙΛΗΠΤΑ ΜΕ ΤΗ ΝΟΗΣΗ
ΑΝ ΑΝΟΙΞΕΙΣ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ ΑΠΟ ΜΕΣΑ, ΘΑ ΒΡΕΙΣ, ΜΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΚΑΘΕ ΛΟΓΗΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗΣ ΚΑΚΩΝ
ΑΝ ΤΟ ΣΩΜΑ ΠΑΡΕΠΕΜΠΕ ΣΕ ΔΙΚΗ ΤΗ ΨΥΧΗ ΓΙΑ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ, Η ΨΥΧΗ ΔΕΝ ΘΑ ΗΤΑΝ ΔΥΝΑΤΟ Ν' ΑΘΩΩΘΕΙ
Η ΖΩΗ ΧΩΡΙΣ ΑΡΕΤΗ, ΦΡΟΝΗΣΗ, ΣΩΦΡΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΥΛΑΒΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΚΗ ΖΩΗ ΑΛΛΑ ΘΑΝΑΤΟΣ ΠΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙ ΠΟΛΥ
ΜΗΝ ΕΙΣΑΙ ΠΡΟΘΥΜΟΣ ΝΑ ΜΑΘΕΙΣ ΤΑ ΠΑΝΤΑ, ΜΗΠΩΣ ΔΕΝ ΜΑΘΕΙΣ ΤΙΠΟΤΕ
Η ΕΥΤΥΧΙΑ ΚΑΙ Η ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ
ΑΠΟ ΤΑ ΙΔΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΕΜΑΣ ΤΑ ΚΑΛΑ, ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΟΥΝ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΚΑ, ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΔΥΝΑΤΟ Ν' ΑΠΟΦΥΓΟΥΜΕ ΤΑ ΚΑΚΑ
ΤΟ ΒΑΘΥ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟ ΣΕ ΠΟΛΛΑ, ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΟΜΩΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΚΟ ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΝΑ ΠΝΙΓΟΥΜΕ. ΒΡΕΘΗΚΕ ΟΜΩΣ ΚΑΠΟΙΑ ΤΕΧΝΗ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΚΟΛΥΜΠΙ
ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΛΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ ΚΑΚΑ, ΟΤΑΝ ΚΑΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΝΑ ΟΔΗΓΕΙ ΤΑ ΚΑΛΑ ΚΑΙ ΝΑ ΤΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΕΙ ΣΩΣΤΑ
ΟΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΨΥΧΙΚΗ ΓΑΛΗΝΗ ΟΔΗΓΟΥΜΕΝΟΣ ΣΕ ΕΡΓΑ ΔΙΚΑΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΜΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΤΑΙ ΚΑΙ ΞΥΠΝΗΤΟΣ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΚΟΙΜΑΤΑΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΕΓΝΟΙΕΣ
ΟΥΤΕ Ο ΚΑΛΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΚΕΠΑΖΕΙ ΤΗΝ ΚΑΚΗ ΠΡΑΞΗ ΟΥΤΕ Η ΚΑΛΗ ΠΡΑΞΗ ΒΛΑΠΤΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ
Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΛΙΔΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΥΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΥΣΤΥΧΙΣΜΕΝΟΥΣ
Η ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΦΙΛΙΑ
ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΝΑ ΥΠΟΛΟΓΙΖΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗ ΨΥΧΗ ΠΑΡΑ ΤΟ ΣΩΜΑ
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΑΠΟΚΤΟΥΝ ΨΥΧΙΚΗ ΓΑΛΗΝΗ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΡΗΜΕΝΕΣ ΑΠΟΛΑΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΡΗΜΕΝΗ ΖΩΗ
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΛΟΤΥΧΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΣΟ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΖΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ, ΑΝΑΛΟΓΙΖΟΜΕΝΟΙ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΥΠΟΦΕΡΟΥΝ ΟΙ ΑΛΛΟΙ
ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΠΟΛΑΥΣΕΙΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΩΡΑΙΩΝ ΕΡΓΩΝ
ΤΟ ΝΑ ΞΕΧΝΑΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΟΥ ΣΥΜΦΟΡΕΣ ΤΟΝ ΚΑΝΕΙ ΘΡΑΣΥ
ΟΙ ΑΝΟΗΤΟΙ ΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΡΔΗ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ, ΟΣΟΙ ΟΜΩΣ ΚΑΤΕΧΟΥΝ ΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΥΤΑ ΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΡΔΗ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ
ΟΤΑΝ ΕΝΑ ΖΩΟ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΑΤΙ, ΞΕΡΕΙ ΠΟΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΤΟΥ, ΕΝΩ, ΟΤΑΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ, ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ
ΟΙ ΑΝΟΗΤΟΙ ΕΠΙΘΥΜΟΥΝ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ, ΕΝΩ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΩΦΕΛΙΜΑ ΑΠ' ΟΣΑ ΕΙΧΑΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΣ, ΤΑ ΠΑΡΑΜΕΛΟΥΝ
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΠΡΟΣΠΑΘΩΝΤΑΣ Ν' ΑΠΟΦΥΓΟΥΝ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ, ΤΟΝ ΕΠΙΔΙΩΚΟΥΝ
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΤΙΜΑΜΕ ΟΧΙ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΑΠΟΛΑΥΣΗ ΑΛΛΑ ΑΥΤΗ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΩΡΑΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ
Η ΣΩΦΡΟΣΥΝΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΕΙΝΑΙ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΑΤΗ ΠΡΟΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ
ΠΟΛΥΤΕΛΕΣ ΤΡΑΠΕΖΙ ΠΑΡΑΘΕΤΕΙ Η ΤΥΧΗ, ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΩΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΜΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΠΑΡΑΘΕΤΕΙ Η ΣΩΦΡΟΣΥΝΗ
Η ΣΩΦΡΟΣΥΝΗ ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΛΑΥΣΗ
Η ΑΝΔΡΕΙΑ ΚΑΝΕΙ ΤΙΣ ΣΥΜΦΟΡΕΣ ΜΙΚΡΟΤΕΡΕΣ
Ο ΠΛΟΥΤΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΑΣΧΗΜΑ ΕΡΓΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΤΗ ΝΤΡΟΠΗ
Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΓΙΑ ΧΡΗΜΑΤΑ, ΑΝ ΔΕΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ, ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΣΧΑΤΗ ΦΤΩΧΕΙΑ, ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΕΠΙΘΥΜΙΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ
ΤΑ ΚΑΚΑ ΚΕΡΔΗ ΒΛΑΠΤΟΥΝ ΤΗΝ ΑΡΕΤΗ
Η ΕΛΠΙΔΑ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΑΡΧΗ ΖΗΜΙΑΣ
ΟΣΑ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΤΟ ΣΩΜΑ, ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΤΑ ΕΧΟΥΝ ΟΛΟΙ ΕΥΚΟΛΑ ΧΩΡΙΣ ΚΟΠΟ ΚΑΙ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ. ΟΣΑ ΟΜΩΣ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΚΟΠΟ ΚΑΙ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΥΤΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΠΙΘΥΜΕΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΑΛΛΑ Η ΑΣΧΗΜΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ
Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΙ ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ, ΚΑΘΩΣ ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΣΚΥΛΛΑ ΤΟΥ ΑΙΣΩΠΕΙΟΥ ΜΥΘΟΥ
ΖΩΗ ΧΩΡΙΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΜΑΚΡΥΣ ΔΡΟΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΠΑΝΔΟΧΕΙΑ
ΣΩΣΤΗ ΚΡΙΣΗ ΔΙΑΘΕΤΕΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΛΥΠΑΤΑΙ ΓΙΑ ΟΣΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΛΛΑ ΧΑΙΡΕΤΑΙ ΓΙΑ ΟΣΑ ΕΧΕΙ
ΑΝ ΚΑΠΟΙΟΣ ΞΕΠΕΡΑΣΕΙ ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΜΕΤΡΟ, ΤΑ ΠΙΟ ΕΥΧΑΡΙΣΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΤΑ ΠΙΟ ΔΥΣΑΡΕΣΤΑ
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ ΤΟΥΣ ΖΗΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΘΕΟΥΣ ΥΓΕΙΑ, ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΝ ΟΤΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ
ΣΟΦΟΣ ΑΝΔΡΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΑΕΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΤΟΠΟ, ΓΙΑΤΙ ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΝΑΡΕΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΙΝΑΙ ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΩΦΕΛΙΜΟ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΛΟΥΝ ΤΙΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ Ν' ΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΞΕΝΕΣ, ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΤΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΑ ΕΞΕΛΙΣΣΣΟΝΤΑΝ ΑΣΧΗΜΑ
ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΟ ΝΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΣΦΑΛΜΑΤΑ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΥΚΟΛΗ Η ΣΥΓΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ
ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΟΙ ΕΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟΥΣ ΦΤΩΧΟΥΣ, ΝΑ ΤΟΥΣ ΒΟΗΘΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΤΟΥΣ ΕΥΕΡΓΕΤΟΥΝ, ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΟΥΣ ΑΥΤΗ ΕΝΥΠΑΡΧΕΙ Η ΕΥΣΠΛΑΧΝΙΑ
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ «ΣΚΟΤΩΝΟΥΜΕ» ΜΕ ΚΑΘΕ ΜΕΣΟ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΞΕΝΟΥΝ ΒΛΑΒΗ. ΟΠΟΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙ ΚΑΤ' ΑΥΤΟ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΘΑ ΕΧΕΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΜΕΡΙΔΙΟ ΣΤΗ ΓΑΛΗΝΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΕΒΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΚΥΡΙΩΣ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΕΣΑ ΤΟΥ ΣΑΝ ΝΟΜΟΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΝΕΙ ΤΙΠΟΤΕ ΑΝΑΡΜΟΣΤΟ
Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΛΟΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΗΜΑΙΝΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΧΟΡΤΑΣΜΟ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΛΟΙΠΟΝ, ΠΛΟΥΣΙΟΣ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΑΝΑΓΚΕΣ ΟΥΤΕ ΦΤΩΧΟΣ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ
ΑΝ ΔΕΝ ΕΠΙΘΥΜΕΙΣ ΠΟΛΛΑ, ΤΑ ΛΙΓΑ ΘΑ ΣΟΥ ΦΑΝΟΥΝ ΠΟΛΛΑ. ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΘΥΜΙΕΣ, ΔΗΛΑΔΗ, ΚΑΝΟΥΝ ΤΗ ΦΤΩΧΕΙΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΗ ΜΕ ΤΟΝ ΠΛΟΥΤΟ
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΟΥΜΕ ΠΩΣ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΖΩΗ ΕΙΝΑΙ ΑΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙ ΛΙΓΟΧΡΟΝΗ ΚΑΙ ΓΕΜΑΤΗ ΠΟΛΛΕΣ ΣΤΕΝΑΧΩΡΙΕΣ ΚΑΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ
ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΟΠΟΙΟΣ ΑΙΣΘΑΝΕΤΑΙ ΓΑΛΗΝΗ ΜΕ ΤΑ ΛΙΓΑ ΧΡΗΜΑΤΑ, ΕΝΩ ΔΥΣΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΟΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΤΑΙ ΟΥΤΕ ΜΕ ΤΑ ΠΟΛΛΑ
ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΚΑΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΩΜΑ
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΟΥΤΟ ΠΥΛΗ ΤΟΣΟ ΑΣΦΑΛΗΣ, ΠΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΤΗΝ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΟΙ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ
Ν' ΑΠΟΚΡΟΥΕΙΣ ΜΕ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΣΟΥ ΤΗΝ ΑΔΙΚΙΟΛΟΓΗΤΗ ΘΛΙΨΗ ΤΗΣ ΝΑΡΚΩΜΕΝΗΣ ΨΥΧΗΣ
ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΧΑΙΡΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΜΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΝ ΟΤΙ ΟΣΑ ΦΕΡΝΕΙ Η ΤΥΧΗ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΗΣ ΣΤΕΡΗΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΧΑΡΑ
Η ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙ Η ΟΜΟΡΦΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΑΣ. Η ΣΩΦΡΟΣΥΝΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΝΘΟΣ ΤΟΥ ΓΗΡΑΤΟΣ
ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΞΙΑ ΚΑΙ ΒΔΕΛΥΡΑ, ΚΑΠΟΙΑ ΜΑΛΙΣΤΑ ΤΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΝΟΜΟΙ
ΜΕ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΛΟΙ ΔΥΝΑΤΟΙ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΕΣΤΕΡΩΝ
Ο ΣΩΣΤΟΣ ΦΙΛΟΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΡΧΕΤΑΙ ΚΟΝΤΑ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΝ ΤΟΝ ΚΑΛΕΣΟΥΜΕ, ΣΤΗ ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΟΜΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΡΘΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΜΑΣ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΘΕΙ ΑΠΟ ΜΟΝΟΣ ΤΟΥ
ΟΙ ΑΛΗΘΙΝΟΙ ΦΙΛΟΙ ΚΑΝΟΥΝ ΓΛΥΚΕΣ ΤΙΣ ΦΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΕΛΑΦΡΟΤΕΡΕΣ ΤΙΣ ΣΥΜΦΟΡΕΣ, ΜΕ ΤΟ ΝΑ ΧΑΙΡΟΝΤΑΙ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΜΑΖΙ ΣΟΥ ΚΑΙ ΝΑ ΣΥΜΜΕΡΙΖΟΝΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ
ΤΟ ΝΑ ΜΗΝ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΩΣ ΕΙΣΑΙ ΣΕ ΔΥΣΚΟΛΗ ΘΕΣΗ, ΤΟ ΝΑ ΜΗ ΘΕΛΕΙΣ ΟΜΩΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΩΣ ΕΧΕΙΣ ΚΑΚΙΑ
Ο ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΘΕΤΕΙ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΙΣ ΣΚΕΨΗ, ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΥΣ ΕΧΘΡΟΥΣ ΤΟΛΜΗ ΚΑΙ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΥΣ ΥΠΗΚΟΟΥΣ ΤΟΥ ΕΥΜΕΝΕΙΑ
ΕΚΕΙΝΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙ ΑΛΛΟΥΣ, ΠΡΕΠΕΙ ΠΡΩΤΑ ΝΑ ΚΥΒΕΡΝΑΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ
ΣΤΟΝ ΚΑΘΡΕΠΤΗ ΦΑΙΝΕΤΑΙ Η ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ, ΣΤΙΣ ΣΥΝΑΝΑΣΤΡΟΦΕΣ Η ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ
ΟΛΟΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΕΧΟΥΝ ΜΟΝΙΜΗ ΤΗΝ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΤΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ. ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΑΠΟΚΤΟΥΝ ΠΛΟΥΤΟ ΤΥΡΑΝΝΙΟΥΝΤΑΙ, ΟΤΑΝ ΑΠΟΚΤΟΥΝ, ΤΑΛΑΙΠΩΡΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΦΡΟΝΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟΝ ΧΑΣΟΥΝ ΣΤΕΝΟΧΩΡΙΟΥΝΤΑΙ
Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΟΙΑΖΕΙ ΜΕ ΤΟΝ ΘΕΟ ΣΤΙΣ ΕΥΕΡΓΕΣΙΕΣ, ΣΤΙΣ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΙΛΑΛΗΘΕΙΑ
ΚΑΙ Ο ΚΑΛΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ ΚΑΠΟΤΕ ΝΑΥΑΓΕΙ ΚΑΙ Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΠΟΤΥΓΧΑΝΕΙ
ΝΑ ΠΡΟΤΙΜΑΣ ΝΑ ΔΙΝΕΙΣ ΛΙΓΑ ΠΑΡΑ ΝΑ ΥΠΟΣΧΕΣΑΙ ΠΟΛΛΑ. ΕΤΣΙ ΚΑΙ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΕΚΕΙΝΟΣ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΛΟΓΙΑ
ΕΙΝΑΙ ΚΑΤ' ΕΞΟΧΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΣ ΓΙΑ ΦΙΛΟΣ, ΕΚΕΙΝΟΣ ΠΟΥ ΥΦΙΣΤΑΤΑΙ ΠΟΛΛΕΣ ΑΔΙΚΙΕΣ ΚΑΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΟΜΕΝΕΙ
ΟΠΩΣ ΛΟΙΠΟΝ ΚΑΛΗ ΕΠΑΛΕΙΨΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΤΕ Η ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ ΟΥΤΕ Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΛΛΑ Η ΥΓΙΕΙΝΗ, ΕΤΣΙ ΚΑΙ Η ΤΡΟΦΗ ΚΑΛΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ Η, Η ΑΦΘΟΝΗ ΑΛΛΑ Η ΥΓΙΕΙΝΗ
ΟΤΕ ΜΗ ΜΑΚΑΡΙΣΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΟΥΤΟ ΚΑΙ ΤΗ ΔΟΞΑ ΤΟΥ. ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ, ΜΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΠΙΣΤΗ, ΣΚΟΡΠΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΝΕΜΟ
ΕΝΑ ΜΟΝΟ ΓΝΩΡΙΖΩ ΟΤΙ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΩ.

Κλειτοριδεκτομή: η βαρβαρότητα στο αποκορύφωμα της

«Τρεις φορές πονάει η αγάπη: Όταν σε κόβουν, όταν παντρεύεσαι κι όταν γεννάς».
Παλιό αφρικανικό γνωμικό
Κλειτοριδεκτομή είναι ο συνήθης όρος με τον οποίο αναφερόμαστε στον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων. Συνίσταται στην εκτομή μέρους ή ολόκληρης της κλειτορίδας, ή και των μικρών και μεγάλων χειλέων του αιδοίου. Κάποιες φορές η διαδικασία ολοκληρώνεται με τη συρραφή της σχισμής και το στένεμα της εισόδου του κόλπου. Η πρακτική παρομοιάζεται συχνά με την ανδρική περιτομή, στην πραγματικότητα, όμως, το ακριβές αντίστοιχο στους άνδρες είναι ο ευνουχισμός. Δεν είναι σπάνιο, μικρά κορίτσια να πεθαίνουν επιτόπου τη στιγμή της κλειτοριδεκτομής, από την ακατάσχετη αιμορραγία ή τον αφόρητο πόνο και το σοκ. Μια βάναυση επέμβαση στο σώμα των γυναικών, η οποία απαντάται κυρίως σε χώρες της Αφρικής. Μικρά κορίτσια αιχμάλωτα της παράδοσης και των δεισιδαιμονιών υποβάλλονται ανυπεράσπιστα στο σκληρό έθιμο, βιώνοντας φρικτές συνέπειες σε όλη τους τη ζωή. Σε όλον τον κόσμο, σήμερα υπολογίζεται ότι 140.000.000 κορίτσια και γυναίκες έχουν ήδη υποστεί ακρωτηριασμό των γεννητικών τους οργάνων…

Η Κλειτοριδεκτομή είναι παραδοσιακή τελετουργία που χάνεται στα βάθη του χρόνου, και καλύπτει πολλές θρησκείες, εκτός των μουσουλμάνων. Ενδεικτικά μπορούν να αναφερθούν κοινότητες κοπτών χριστιανών, αρκετών ανιμιστών και ειδωλολατρών ιθαγενών, προτεσταντών αλλά και καθολικών. Άλλωστε, χιλιάδες είναι οι περιπτώσεις γυναικών που μεγάλωσαν σε ανεπτυγμένες χώρες, που είναι επαγγελματικά επιτυχημένες και οικονομικά ανεξάρτητες, αλλά υπέμειναν την επέμβαση πεισμένες ότι «όλες οι γυναίκες του κόσμου την κάνουν» και ότι «είναι απαραίτητη για την ηθική τους καθαρότητα». Εφαρμόζεται σχεδόν σε όλες τις χώρες της Κεντρικής Αφρικής, και στην πιο σκληρή της μορφή κατά μήκος του Νείλου, σε αρκετές αραβικές χώρες, αλλά και στις ΗΠΑ, και μέχρι πρόσφατα στη Βρετανία και σε ορισμένες άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αν και έχει αιώνες ζωής, η Κλειτοριδεκτομή ήρθε στο φως της δημοσιότητας και έγινε επίκεντρο πολλών διεθνών επικριτικών εκστρατειών με τη σταδιακή δημοσιοποίηση, μέσω της ανάπτυξης των ΜΜΕ, των τεράστιων κινδύνων που θέτει για την ανθρώπινη ζωή. Σημαντικότατο ρόλο στην ανάδειξη του θέματος διαδραμάτισε και η καλπάζουσα αύξηση των κρουσμάτων του ιού HIV στην αφρικανική ήπειρο.
Η ιστορική καταγωγή του εθίμου του σεξουαλικού ακρωτηριασμού χάνεται κάπου ανάμεσα στη σημιτική και αιγυπτιακή παράδοση. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι τον 5ο αιώνα π..Χ, οι Φοίνικες, οι Χετταίοι και οι Αιθίοπες πραγματοποιούσαν κλειτοριδεκτομής στα κορίτσια τους. Το έθιμο παρατηρήθηκε από ιστορικούς-ανθρωπολόγους ερευνητές στις τροπικές ζώνες της Αφρικής, στις Φιλιππίνες, στις φυλές του Αμαζονίου, στους Ίνκας του Μεξικού, στους Αβοριγίνες της Αυστραλίας.

Ο Στράβων αναφέρεται στη «γυναικεία περιτομή» στην Ερυθρά Θάλασσα, «όπως έπρατταν οι Ιουδαίοι». Ο Έλληνας γεωγράφος Αγαθαρχίδης, στην πτολεμαϊκή εποχή, περιγράφοντας τους Τρωγλοδύτες, φυλή εγκατεστημένη στα παράλια της Ερυθράς Θάλασσας, γράφει: «Έχουν έθιμο να κόβουν μέρη των γεννητικών τους οργάνων, όπως έκαναν οι Αιγύπτιοι. Γι’ αυτό οι Έλληνες τους ονομάζουν κολοβούς».
Στον ελληνορωμαϊκό κόσμο υπάρχουν σπάνιες αναφορές της πράξης, ως θεραπευτικού μέτρου, ίσως κατά ορισμένων μορφών καρκίνου. Στην ποινική νομοθεσία των Βυζαντινών (Εκλογή Ισαύρων), συναντούμε και την περίφημη «καυλοκοπία», σαν ποινή κατά των αρρένων κτηνοβατών… Βλέπουμε λοιπόν ότι η πρακτική ξεπερνά ιστορικά και γεωγραφικά την περιοχή του Ισλάμ, το οποίο ωστόσο την έχει «χρεωθεί» τους τελευταίους αιώνες, καθότι απαντάται πρωτίστως σε περιοχές της μουσουλμανικής Αφρικής και της Ινδονησίας.
Είδη κλειτοριδεκτομής
Υπάρχουν κυρίως τρεις τύποι κλειτοριδεκτομής:
1. Ο «ηπιότερος», που είναι το κόψιμο της άκρης ή και όλης της κλειτορίδας με ένα ξυράφι. Οι ισλαμικές αρχές την ονομάζουν «περιτομή Σούνα» και γενικά θεωρείται προτιμητέα, γιατί προκαλεί λιγότερα τραύματα σε σχέση με τους άλλους τύπους.
2. Ο δεύτερος τύπος κλειτοριδεκτομής είναι η ολική αφαίρεση της κλειτορίδας και μαζί με αυτή, των εσωτερικών (μικρών) χειλέων του αιδοίου. Πρόκειται για τον πιο διαδεδομένο τρόπο «γυναικείας περιτομής», σε ένα ποσοστό 80% σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
3. Ο τρίτος και πιο «ριζικός» τύπος ακρωτηριασμού είναι ο λεγόμενος «αγκτηριασμός», που οι μεν Σουδανοί ονομάζουν «φαραωνική περιτομή», οι δε Αιγύπτιοι «σουδανική περιτομή». Πρόκειται για την αποκοπή ολόκληρης της κλειτορίδας, των εσωτερικών και εξωτερικών (μεγάλων) χειλέων, και στη συνέχεια, τη συρραφή της εισόδου του κόλπου, αφού προηγουμένως «ξυστεί» εσωτερικά, ώστε να κολλήσει με την επούλωση του τραύματος. Έτσι, το μόνο που απομένει, είναι μια μικροσκοπική τρύπα, από την οποία περνούν τα ούρα και το αίμα κατά την έμμηνο ρύση. Την πρώτη νύχτα του γάμου, ο άνδρας αναγκάζεται πολλές φορές να ανοίξει με μαχαίρι την είσοδο του γυναικείου κόλπου… Ευτυχώς ο αγκτηριασμός προτιμάται μόνο στο 5% περίπου του συνόλου των περιπτώσεων.

Τελετουργικό
Η Κλειτοριδεκτομή είναι ένα θέμα «ταμπού» και τα υποψήφια θύματα αγνοούν τι θα υποστούν κατά τη διάρκεια της τελετής. Νομίζουν ότι θα είναι κάτι σαν μεγάλη γιορτή με πολλά δώρα. Τα «εργαλεία» της επέμβασης, σχεδόν ποτέ αποστειρωμένα, είναι απλά σπασμένα γυαλιά, λεπίδες, ξυράφια, σκουριασμένα μαχαίρια, σουγιάδες, νύχια δακτύλων, αιχμηρές πέτρες, αγκάθια ακακίας και ο, τι άλλο βρεθεί πρόχειρο. Οι πρωτόγονες αυτές εγχειρήσεις μπορούν να οδηγήσουν στο θάνατο τα κορίτσια, είτε από το σοκ, είτε από τις μολύνσεις, είτε από επακολουθήσασα αιμορραγία. Την επέμβαση διενεργούν άτομα με ειδικές «μαγικές» δυνάμεις, εξέχοντα πρόσωπα της κοινότητας, συνήθως ηλικιωμένες γυναίκες που εκτελούν χρέη μαίας, θεραπεύτριας και μάγισσας. Συνήθως λαμβάνει χώρα τη νύχτα, η τα χαράματα, μακριά από το χωριό, για να μην ακουστούν οι κραυγές των κοριτσιών και φοβηθούν τα άλλα που έπονται. Το προηγούμενο βράδυ έχει προηγηθεί και μια μικρή οικογενειακή γιορτή για το γεγονός και έχει σφαχτεί και το απαραίτητο κοτόπουλο για την περίσταση. Κατόπιν η κοπέλα παραμένει απομονωμένη σε μια καλύβα, μακριά από το χωριό μέχρι να κλείσουν οι πληγές της. Τότε πλέον επιστρέφει «καθαρή» η έφηβη στο χωριό. Η ηλικία των κοριτσιών που ακρωτηριάζονται αρχίζει από τεσσάρων μέχρι δώδεκα περίπου ετών, αλλά έχει αναφερθεί και μέχρι τα τριάντα.

Επικίνδυνη» κλειτορίδα
Υπάρχει στη μουσουλμανική Αφρική μια βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι η κλειτορίδα αποτελεί ένα ύποπτο απομεινάρι του αντρικού φύλου στη γυναίκα και πρέπει οπωσδήποτε να απαλειφτεί, ως κάτι ακάθαρτο και επικίνδυνο για τον άνδρα που θα έρθει σε επαφή μαζί της. Πιστεύεται ακόμη ότι αν την αφήσουν, η κλειτορίδα θα συνεχίσει να μεγαλώνει με την πάροδο του χρόνου ανεξέλεγκτα και θα απειλήσει ίσως κάποια στιγμή την ακεραιότητα του αρσενικού… Έτσι, η αποκοπή του παράταιρου «αρσενικού» αυτού στοιχείου που διαθέτει το κορίτσι, το καθιστά ολοκληρωμένη γυναίκα, έτοιμη για γάμο. Κάποιοι Αφρικανοί άντρες νομίζουν ότι αν κάνουν έρωτα με «ακάθαρτη» γυναίκα, θα παγιδευτεί το πέος τους από την κλειτορίδα και δεν θα μπορούν να βγουν. Θεωρείται ότι μπορεί να μολύνει τον άνδρα κατά την επαφή, ή το παιδί κατά τη διάρκεια της γέννας. Επιπλέον, χωρίς το ράψιμο του κόλπου, ο σύζυγος δεν θα είναι ποτέ σίγουρος για την παρθενία της γυναίκας. Σαν αποτέλεσμα αυτής της δοξασίας, τα κορίτσια που δεν έχουν υποστεί την, κατ’ ευφημισμόν «περιτομή», θεωρούνται «ακάθαρτα» και αποκλείονται από την αγορά του γάμου, δηλαδή δεν τις παντρεύεται κανείς και ζουν ως περιθωριακά άτομα μέσα στη κοινότητα, στερούμενες την μητρότητα που κατεξοχήν τις καταξιώνει και τις ενσωματώνει στο σύνολο. Έτσι εξηγείται η σπουδή και η φροντίδα των γονιών και ιδιαίτερα της μάνας για την γρήγορη Κλειτοριδεκτομή των κοριτσιών της.
Να θυμίσουμε ότι ακόμη και στις δυτικές κοινωνίες, η αποκοπή της κλειτορίδας θεωρούνταν μέχρι τη δεκαετία του 1930 ως μέσο για την πρόληψη και θεραπεία της γυναικείας υστερίας και των γυναικείων ψυχικών διαταραχών που συνδέονταν με τη καταπιεσμένη σεξουαλικότητα…

Η ακρωτηριασμένη σεξουαλικότητα
Τα αποτελέσματα του σεξουαλικού ακρωτηριασμού είναι καταστροφικά για την ερωτική μετέπειτα ζωή της γυναίκας. Στερείται την γενετήσια απόλαυση, δεν έχει οργασμό, αλλά ούτε και πολλή επιθυμία, καθότι έχει «απονεκρωθεί» η πιο ερωτογόνα και ευαίσθητη περιοχή του σώματός της. Τις περισσότερες φορές αισθάνεται δυσφορία και πόνο κατά τη συνουσία. Ταλαιπωρείται από δυσμηνόρροια και μολύνσεις του ουροποιητικού συστήματος. Παρουσιάζεται τέλος, μεγάλο ποσοστό μητρικής θνησιμότητας λόγω επιπλοκών στη γέννα, που σχετίζονται άμεσα με την Κλειτοριδεκτομή. Τα αυτονόητα ανεξίτηλα ψυχολογικά τραύματα που έπονται της επέμβασης είναι αυτονόητα…

Μαρτυρίες γυναικών
Zainab. Υπέστη Κλειτοριδεκτομή όταν ήταν 8 χρονών. «Οι δυο αδελφές μου, εγώ και η μητέρα μου πήγαμε να επισκεφτούμε τους συγγενείς μας. Υπέθεσα αρχικά ότι θα πηγαίναμε εκδρομή , αλλά λίγο αργότερα μας ανακοίνωσαν ότι επρόκειτο να υποστούμε ακρωτηριασμό των γεννητικών μας οργάνων. Μια ημέρα πριν την εγχείριση ένα άλλο κορίτσι που ακρωτηριαζόταν πέθανε πάνω στην επέμβαση. Τρομοκρατηθήκαμε πολύ , αλλά οι γονείς μας είπαν ότι ήταν υποχρέωσή μας και γ’ αυτό το κάναμε. Ειλικρινά νομίσαμε ότι θα πεθαίναμε από τον πόνο. Χρειάζεται μια γυναίκα να σου κρατάει δυνατά το στόμα για να μην ουρλιάζεις, δυο να σου κρατάνε το στήθος και άλλες δυο τα πόδια σου. Μετά τον ακρωτηριασμό μας δέσανε πολύ σφιχτά τα πόδια γύρω-γύρω σαν να μαθαίναμε να περπατάμε ξανά. Έπρεπε να κάνουμε μεγάλη προσπάθεια να πάμε στην τουαλέτα. Αν δεν τα καταφέρναμε μέσα σε 10 μέρες, θα υπήρχε μεγάλο πρόβλημα. Υποθέτω ότι ήμασταν πολύ τυχερές! Αναρρώσαμε επιτυχώς και δεν πεθάναμε όπως το άλλο κορίτσι».
Om Gad. «Ήμουν 9 χρονών όταν μου ακρωτηρίασαν τα γεννητικά μου όργανα. Μου είπαν ότι πρόκειται για ένα σημαντικό γεγονός και οι γονείς μου με προετοίμαζαν λέγοντας: θα σφάξουμε και ένα κοτόπουλο για την περίσταση! Έτσι εγώ νόμιζα ότι θα ήταν κάτι ευχάριστο και διασκεδαστικό. Η εξαδέλφη μου η Zahra υπέστη πρώτη την επέμβαση και την άκουσα να φωνάζει και να κλαίει. Εγώ τρομοκρατήθηκα και γι’ αυτό έπρεπε να με κρατάνε .Ο ειδικός έκατσε μπροστά μου και έκανε την εγχείριση. Ούρλιαξα δυνατά για μια στιγμή και μετά έκανε έναν επίδεσμο από γάζα και βαμβάκι και τον τοποθέτησε στα χείλη του αιδοίου. Κατόπιν έπλενα κάθε μέρα την πληγή με νερό και μετά ψέκαζα επάνω μια σκόνη φτιαγμένη από έντομα. Η Κλειτοριδεκτομή είναι απολύτως απαραίτητη και αποτελεί παράδοση. Επειδή τα εξωτερικά γεννητικά όργανα της γυναίκας μεγαλώνουν συνέχεια με την πάροδο του χρόνου και πρέπει να αφαιρούνται σε μικρή ηλικία. Ο λαός μου το κάνει και γι’ αυτό έχω κι εγώ υποχρέωση να το κάνω».
Το ράψιμο του αιδοίου μετά την εκτομή της κλειτορίδας επιφέρει κατόπιν πολλαπλά προβλήματα σε πολλά επίπεδα.
H Deega, μια νεαρή Αφρικανή διηγείται ότι ο άντρας της την πρώτη νύχτα του γάμου κάλεσε μια μαία να «την ανοίξει με μαχαίρι» , εφόσον ο ίδιος δεν μπορούσε με την σεξουαλική επαφή. «Εκείνη τοποθέτησε έναν κρόκο αυγού στα χείλη της πληγής, ώστε να μην αισθάνομαι πόνο κατά την επέμβαση. Παρόλα αυτά, πόνεσε πολύ. Ο άντρας βέβαια το απολαμβάνει, αλλά η γυναίκα υποφέρει από τους πόνους. Τώρα πια δεν πονάω. Αλλά να το απολαμβάνω, μου είναι αδύνατο…».
Η Hibo αναφέρει για την περίοδό της: «Η περίοδος μου ερχόταν με πολύ μεγάλη δυσκολία, σταγόνα– σταγόνα και διαρκούσε 10 μέρες το λιγότερο. Μερικές φορές έπρεπε να μου βάλουν κάποιο αναισθητικό βότανο στη μήτρα για να αντέχω τον πόνο. Ο γιατρός πρότεινε να ανοίξει λίγο την οπή του κόλπου, ώστε να τρέχει πιο εύκολα το αίμα, αλλά οι γονείς μου δεν συμφωνούσαν…».
Αξίζει να γίνει αναφορά και στην ειδική πρέσβειρα των Ηνωμένων Εθνών για την κατάργηση του ακρωτηριασμού των γεννητικών οργάνων, την Σομαλή Γουόρις Ντίρι, η βιογραφία της οποίας κυκλοφόρησε με μεγάλη επιτυχία και στη Ελλάδα (Κάθλιν Μίλλερ, «Το λουλούδι της ερήμου», εκδ. Ωκεανίδα»). Στο βιβλίο παραθέτει παραστατικά την ανατριχιαστική περιγραφή της εμπειρία της: «Την εγχείρηση την έκανε μια γριά τσιγγάνα, που στην κοινότητά μας την θεωρούμε σημαντικό πρόσωπο, αλλά εγώ την θεωρούσα φόνισσα. Την νύχτα πριν την Κλειτοριδεκτομή μου, η μητέρα με συμβούλεψε να μην πιω πολύ νερό η γάλα για να μην χρειαστεί να ουρήσω. Εκείνο το βράδυ η οικογένεια ασχολήθηκε περισσότερο μαζί μου, αυτή ήταν η παράδοση. Πριν ακόμη χαράξει με ξύπνησαν για την εγχείρηση… Πήγαμε σε μια απομακρυσμένη περιοχή, ανάμεσα σε θάμνους. Η μητέρα κάθισε σε ένα βράχο και μου έδωσε να δαγκώσω μια ρίζα δέντρου. Η τσιγγάνα έχωσε τα δάχτυλά της σ’ ένα ταγάρι που φορούσε κι έβγαλε μια σπασμένη λεπίδα ξυραφιού. Έφτυσε πάνω της και την σκούπισε στη ποδιά της. Αφού την καθάρισε, μου έδεσε τα μάτια με ένα μαντήλι για να μη βλέπω. Το επόμενο πράγμα που ένοιωσα ήταν να κόβουν τη σάρκα μου… Άκουσα τον πνιχτό ήχο της λεπίδας που πριόνιζε πέρα-δώθε το δέρμα μου. Τα πόδια μου άρχισαν να τρέμουν και να τραντάζομαι ανεξέλεγκτα. Προσευχήθηκα να τελειώσει γρήγορα. Κι έτσι έγινε, γιατί λιποθύμησα… Όταν ξύπνησα αντιμετώπισα σοβαρό πρόβλημα ούρησης… Το μόνο άνοιγμα που είχε μείνει για τα ούρα και το αίμα της περιόδου, ήταν μια μικροσκοπική τρύπα με διάμετρο ενός σπιρτόξυλου…».
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών κήρυξε την 6η Φεβρουαρίου «Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κλειτοριδεκτομής», για να ευαισθητοποιήσει το διεθνές κοινό και ιδιαίτερα της Αφρικανούς για τη βάρβαρη αυτή πρακτική, που προσβάλλει τα ανθρώπινα δικαιώματα και εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία της γυναίκας. Ήδη, οι περισσότερες χώρες της Αφρικής έχουν ποινικοποιήσει την Κλειτοριδεκτομή.

--
«Ὅταν μοῦ πειράζουν τὴν πατρίδα μου καὶ θρησκεία μου, θὰ μιλήσω, θὰ ῾νεργήσω κι᾿ ὅ,τι θέλουν ἂς μοῦ κάμουν.»

Στρατηγός Μακρυγιάννης

FACEBOOK ΣΑΠΙΚΑ ΔΑΝΙΗΛ 2011

Daniil Sapikas | Δημιουργήστε το δικό σας διακριτικό